'Begrotingspact' eurolanden drijft wig in de Europese Unie

De poging van bondskanselier Angela Merkel om de euro te redden met een nieuw verdrag heeft geleid tot een breuk binnen de Europese Unie.

De Britse premier David Cameron sprak tijdens een top in Brussel een „veto” uit over de verdragswijziging, waarna 17 eurolanden en enkele niet-eurolanden besloten zaken te doen zonder de Britten. Ze willen een ‘begrotingspact’ sluiten waarin strenge begrotingsregels zijn vastgelegd.

„Het is niet in het Britse belang”, om mee te doen, zei Cameron na de top, die in een zeer gespannen sfeer verliep. Cameron laat zijn land, dat altijd al ambivalent was over Europa, verder afdrijven van het continent.

Tijdens de urenlange besprekingen wilde hij, tot irritatie van de Franse president Nicolas Sarkozy, bevoegdheden op financieel terrein terughalen van de EU. „Onacceptabel”, zei Sarkozy, die alle Britse eisen direct afwees.

Het pact moet een intergouvernementeel verdrag worden, los van de bestaande Europese verdragen. Merkel bereikt weliswaar de vastlegging van begrotingsdiscipline, maar niet in een klassiek EU-verdrag van 27 landen, zoals zij wenste.

Dat het Verenigd Koninkrijk nu koos voor het isolement, is politieke winst voor Sarkozy die al langer pleit voor een „Europa van twee snelheden”: de eurozone, waarbinnen Frankrijk de leiding opeist, en de rest van Europa.

Toch moest ook Sarkozy concessies doen. Onder druk van Merkel moest hij toestaan dat minstens zes eurolanden, waaronder Polen, deelnemen aan het begrotingspact.

Bovendien is de inhoud van het pact op Duitse leest geschoeid: er staan onder meer automatische sancties in voor schuldenlanden. Die landen moeten tevens verregaande supervisie accepteren in hun begrotingsbeleid. Het Europees Hof van Justitie moet controleren of landen in hun begrotingen een ‘gouden regel’ over maximale tekorten opnemen, naar Duits model.

De gekozen constructie, buiten de EU-verdragen om, kan volgens functionarissen in Brussel grote juridische problemen opleveren. Want ook in het ‘begrotingspact’ is een rol voorzien voor Europese instellingen als de Commissie.

Onduidelijk is hoe zij buiten de huidige verdragen moeten opereren. De juridische wirwar biedt openingen voor Cameron om het europact actief te hinderen, iets waarmee hij vanochtend vroeg al dreigde.

De leiders van de eurolanden willen het begrotingspact in maart ondertekenen. Maar daarna volgt een periode van onzekerheid over parlementaire goedkeuring in elk van de 17 eurolanden én de niet-eurolanden landen die meedoen aan de afspraken. Dat zijn in elk geval Polen, Denemarken, Letland, Litouwen, Roemenië en Bulgarije. Waarschijnlijk zullen eveneens Tsjechië en Zweden participeren.

De Ierse minister van Europese Zaken Lucinda Creighton schat de kans „50-50” dat haar land een referendum houdt. De Ieren, die zwaar gebukt gaan onder schulden, wezen in eerdere referenda Europese verdragen af.

Eurotop: pagina 4-7

Opinie: pagina 18-19