Anti-politiek is in Nederland politiek

De technocraten rukken op. Zij nemen sluiproutes noordwaarts, via Athene en Rome. Zij hebben geen tentenkamp, maar de sleutel van de burelen van de macht. Politieke macht. Of het gezag van de volle portemonnee.

Gisteren passeerden de technocraten Frankfurt. Ook in Amsterdam zijn zij gesignaleerd. „Je kunt er niet op vertrouwen dat de politici die onder enorme druk staan van verkiezingen, dat die zich automatisch houden aan afspraken”, zei Hans Wijers (Akzo Nobel; oud minister van EconomischeZaken) zondag in Buitenhof over de noodzaak van afdwingbare regels.

De Europese technocraten vormen een ongeordend groepje van niet gekozen leiders. Zij hebben geen echte woordvoerder. Als zij al een voorman hebben, dan is het nu Mario Draghi, de frisse president van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt. Gisterenmiddag ‘bezette’ hij de markt voor bankfinancieringen. Banken kunnen bij de ECB ongelimiteerd bedragen lenen met een looptijd tot drie jaar. Daarmee stopt de centrale bank een stormloop van spaarders nog voor die begonnen is.

In Nederland mogen Draghi en zijn technocraten op brede politieke steun rekenen. De eurocrisis oplossen? „Depolitiseren, en wel zo snel mogelijk”, zei CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma eerder al in de Volkskrant.

Anti-politiek is in Nederland politiek. Politici staan hun domein gemakkelijk af aan zelfstandige bestuursorganen (zbo’s), of het nu asielzoekersopvang is of het UWV. Onafhankelijke toezichthouders, van De Nederlandsche Bank tot de concurrentiewaakhond NMa, zijn alom geliefd.

Wijze mannen (m/v) zijn hier graag gezien. Zie de twee ‘verkenners’ Han Noten en Herman Wijffels die de crisis binnen vakcentrale FNV moesten oplossen. Zie de rol die commissarissen in het toezicht bij grote bedrijven spelen. Zij moeten het belang van de onderneming dienen. Wat dat inhoudt, mogen zij zelf interpreteren. Het vertegenwoordigen van uitgesproken belangen, zoals het aandeelhoudersbelang, geldt als doodzonde. Als soevereine toezichthouders kunnen commissarissen wel vertellen wat zij hebben gedaan, maar dat is nog geen verantwoording afleggen. Hen bij tekortschietende antwoorden de deur wijzen, is een heksentoer.

De geestdrift voor onafhankelijke, ongekozen machthebbers kent geen grenzen. In het Kamerdebat woensdagavond vóór de eurotop herinnerde minister Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) eraan, dat hij op 7 mei 2010 al een onafhankelijke eurocommissaris voor begrotingszaken had voorgesteld. Hij voelt Nederland feilloos aan.

Europa is er voor de burger, maar de politici die de burger heeft gekozen, geven de macht liever uit handen. Toch gloort perspectief. De PVV wil al maanden een referendum bij een Europese verdragswijziging. De PvdA vraagt om verkiezingen bij een nieuw verdrag, zoals nu op handen is. Tijd dat PVV en PvdA een kopje thee drinken, op een Tea Party bijvoorbeeld.

No taxation without representation was de leus van rebellerende Amerikanen in 1776. Hier speelt een variant. Autonomie uit handen geven is prima, maar niet zonder de stem des volks. Geen machtsoverdracht zonder kiezerskracht.

menno tamminga

    • Menno Tamminga