Waar gaat deze eurotop nu weer over?

Caption: France President Nicolas Sarkozy is seen through a car window as he arrives for an informal dinner gathering European Union (EU) heads of State or government on the eve of an European Union summit at the EU headquarters on December 8, 2011 in Brussels. AFP PHOTO / GEORGES GOBET Een van de hoofdrolspelers bij de EU-top vandaag en morgen, Nicolas Sarkozy, komt aan bij het overleg in Brussel. Foto AFP / Georges Gobet

Vanavond begint weer de volgende cruciale top van de Europese leiders in een reeks van cruciale toppen over de schuldencrisis in de eurozone. Het gaat om de redding van de euro, maar waar gaan Merkel en consorten het nu weer over hebben?

Wat de leiders van de eurozone en de rest van de Europese leiders vanavond eindelijk eens willen laten zien, aan de financiële markten en de wereld, is dat zij in staat zijn om tot een ambitieus reddingsplan van de euro te komen. Op 27 oktober kwamen zij ook al samen en besloten onder andere tot een vergroting van het Europese noodfonds naar 1.000 miljard, maar dat is ze niet gelukt aangezien investeerders als China er nog weinig in zien om zich bloot te stellen aan de crisis.

De 27 Europese regeringsleiders beginnen om 19.30 uur aan een informeel diner waar ook EU-president Herman Van Rompuy en Mario Draghi, de president van de Europese Centrale Bank aanschuiven. Dit duurt naar verwachting tot 22.30 uur, waarna de leiders morgenochtend om 11.00 beginnen met het formele overleg.

Wat gaat er op deze top besproken worden?

Een ingrijpende herziening van het verdrag van Lissabon

De Duitse kanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy willen ingrijpende veranderingen in het EU-verdrag. Zij willen bijvoorbeeld dat landen automatische sancties krijgen opgelegd wanneer ze begrotingsregels overtreden.

EU-president Herman van Rompuy ziet liever beperkte aanpassingen die sneller doorgevoerd kunnen worden omdat deze niet geratificeerd hoeven te worden door alle landen - een tijdrovend proces - en de EU snel maatregelen kan implementeren om de aanhoudende schuldencrisis te bezweren. Een alternatief op deze plannen is dat de eurolanden onderling een nieuw verdrag afsluiten, maar dat kan mogelijk leiden tot een scheidslijn tussen de eurolanden en de niet-eurolanden. Iets wat de voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, wil voorkomen.

Toch weer die eurobonds

Hoewel het voor Merkel en Sarkozy al vaststaat dat de creatie van zogeheten eurobonds, gezamenlijke Europese schuldenpapieren, geen optie is wordt daar vanavond en morgen opnieuw over gepraat. Van Rompuy en Barroso zijn voor de invoering van deze nieuwe vorm van obligaties waar lidstaten garant staan voor elkaars schuld.

Maar omdat daardoor de rentes stijgen op bestaande schuldenpapieren van landen die nog relatief weinig last hebben van de schuldencrisis zien Duitsland en Frankrijk daar liever van af. Alleen noodlijdende landen in de eurozone zoals Griekenland, Italië en Spanje zullen van de creatie profiteren omdat de rente lager is dan die op hun obligaties. Hierdoor zouden zij makkelijker kapitaal kunnen verkrijgen op de financiële markten. Volgens Merkel moet de discussie over eurobonds pas gevoerd worden na het einde van de schuldencrisis.

Moet er meer druk komen op de ECB?

De Europese Centrale Bank is natuurlijk onafhankelijk. President Draghi luistert uiteraard wel naar de politiek, maar neemt zijn eigen beslissingen. Toch dringt Frankrijk aan op massaal ingrijpen van de ECB om rust te brengen op de Europese obligatiemarkt door bijvoorbeeld bestaande schuldenpapieren op te kopen om de rentes te drukken. Dat doet de centrale bank al sinds augustus maar Draghi heeft al aangegeven dat dit “tijdelijk” is, want het geeft een verkeerde signaal aan de eurolanden; het dwingt ze niet tot het strengere regulering op hun begrotingen.

Hoe wordt het Europese noodfonds ESF eindelijk die ‘big bazooka’?

Zat er eerst nog maar 280 miljard euro in het noodfonds, in maart werd dat bedrag nog verhoogd naar 440 miljard en eind oktober kwam de EU overeen tot een ‘big bazooka’ van 1.000 miljard euro. Van die beloofde ‘slagkracht’ is echter nog weinig terechtgekomen aangezien investeerders daar weinig brood inzien.

Maar hoe komt de ‘rijke’ EU aan dat bedrag nu ‘arme’ landen als China, dat per hoofd van de bevolking armer is dan Europa, hebben aangegeven niet direct te willen bijdragen? Dat is de vraag die vanavond en morgen speelt bij de Europese leiders. De landen kunnen elk zelf meer bijdragen aan het fonds, maar dat is onder andere voor Frankrijk geen optie. Het land levert al een grote bijdrage aan het Europese noodfonds en ziet een nog grotere garantiestelling voor het fonds als een serieuze bedreiging voor de kredietwaardigheid en dat brengt weer de rating van het EFSF in gevaar. Een mogelijkheid is dat het Internationaal Monetair Fonds bijspringt, maar dat is wel een slecht signaal naar de financiële markten, dat betekent namelijk dat de eurozone niet zijn eigen boontjes kan doppen.

Vinden de Europese leiders bij deze top wel een oplossing voor de schuldencrisis

De grootste vraag bij de EU-top is natuurlijk of de leiders dit keer wel met een stevige oplossing kunnen komen voor de schuldencrisis die ook de financiële markten gerust kunnen stellen. Gezien de resultaten van de afgelopen toppen is dat misschien niet reëel. Minister van Financiën Jan Kees de Jager liet vanmiddag tegenover het Financieel Dagblad in ieder geval al weten geen definitieve beslissingen te verwachten, maar in het beste geval een politiek besluit op hoofdlijnen.

    • Hans Klis