Het blijft stil in het Westen

Het Westen sprak weinig harde woorden over de Russische verkiezingsfraude.

Een ‘Russische Lente’ zou de belangen van Europa en de VS kunnen schaden.

Police officers block a street behind a former KGB building after a rally in downtown Moscow, Monday, Dec. 5, 2011. Several thousand people have protested in Moscow against Prime Minister Vladimir Putin and his party, which won the largest share of a parliamentary election that observers said was rigged. A group of several hundred then marched toward the Central Elections Commission near the Kremlin, but were stopped by riot police and taken away in buses.(AP Photo/Alexander Zemlianichenko) AP

Het Westen was de afgelopen dagen eensgezind in zijn kritiek op de gang van zaken rond de Russische parlementsverkiezingen van afgelopen zondag, die volgens internationale waarnemers met behulp van grootschalige fraude werden gewonnen door de partij Verenigd Rusland van premier Poetin.

Maar echte harde woorden vielen niet, al reageerde het Kremlin fel op de Amerikaanse kritiek, die zij „onacceptabel” noemde. Er was geen oproep tot sancties. De uitslag werd niet ‘veroordeeld’. Catherine Ashton, buitenlandcoördinator van de EU prees de wijze waarop de verkiezingen waren georganiseerd. Jerzy Buzek, de voorzitter van het Europees Parlement zei „bezorgd en gealarmeerd” te zijn, maar voegde eraan toe dat het aanhalen van de banden met Rusland nu „in een hogere versnelling moesten worden gezet”.

Voor veel landen zijn de belangen dan ook groot. Ook voor Nederland, dat tot nu toe nog niet heeft gereageerd op de Russische verkiezingen. Europa en de Verenigde Staten zijn gebaat bij een stabiel Rusland en bij goede betrekkingen met Moskou. Een ‘Russische Lente’, een wisseling van de wacht in het Kremlin, al is daar nog lang geen sprake van, zou die belangen kunnen schaden.

Nederland wil de ‘gasrotonde’ van Noordwest-Europa worden, een distributieknooppunt in de Europese gasmarkt. Dat kan Nederland veel geld opleveren. Maar goede banden met Moskou zijn er essentieel voor. Rusland is de beoogde hoofdleverancier van het gas dat door het distributienetwerk moet stromen.

De afgelopen jaren zijn de energiebetrekkingen inniger geworden. Nederland is mede-eigenaar van Nord Stream, een pijpleiding van Rusland naar Duitsland die moet helpen de Nederlandse ambities te verwezenlijken maar tegelijk omstreden is. Omdat die de Europese afhankelijkheid van Russisch gas verder zou vergroten. Dankzij een deal met het Duitse RWE kreeg het Russische staatgasbedrijf Gazprom onlangs een indirecte stem in de Nederlandse energie-infrastructuur. Rusland is ook een grote afzetmarkt voor Nederlandse bedrijven.

Voor Duitsland gelden soortgelijke belangen. Het is de grootste handelspartner van Rusland, zeker op het gebied van gas. De voormalige bondskanselier Schröder is een vriend van Poetin. Na zijn aftreden in 2005 kreeg hij een leidende positie in het Nord-Streamproject. De huidige kanselier Merkel was aanvankelijk kritisch ten opzichte van Rusland. Maar ook onder haar regering zijn de betrekkingen de laatste tijd sterk verbeterd.

De Amerikaanse president Barack Obama begon zijn ambtsperiode met de ambitie om de betrekkingen met Rusland een „herstart” te geven. De laatste tijd was echter sprake van een verslechterende relatie. Een van de belangrijkste pijnpunten blijven de Amerikaanse plannen voor een raketschild in Europa. Rusland ziet dat als bedreiging voor zichzelf, hoewel Washington zegt dat het schild tegen Iran gericht is. Rusland is voor de VS als doorvoerland ook een belangrijke partner in de oorlog in Afghanistan.

    • Chris Hensen