'Geheime' steun: 7.700.000.000.000 dollar

Het wordt steeds drukker aan het noodloket van de ECB. In de VS wordt nu duidelijk hoe banken daar discreet door de Fed gesteund zijn.

Steeds meer Europese banken – ook gezonde – maken gebruik van liquiditeitssteun van de Europese Centrale Bank, want zij kunnen op een andere manier niet meer aan geld komen. Een discreet proces, want geen enkele bank geeft graag toe dat zij van noodhulp gebruik maakt.

In de Verenigde Staten wordt ondertussen steeds meer bekend over hoe zulke steun de laatste jaren door de Fed, het stelsel van Amerikaanse centrale banken, werd gegeven. In 2008 steggelden Amerikaanse politici maandenlang over de oprichting van een noodfonds, waarmee ‘giftige’ hypotheekleningen zouden worden gekocht van in de problemen geraakte banken. Het ging om het toen reusachtige bedrag van 700 miljard dollar (522 miljard euro).

Maar nu heeft persbureau Bloomberg ontdekt – na een langdurig proces dat de Amerikaanse Fed tot openheid dwong – dat het nog veel erger kan. Elf keer zo erg zelfs. Maar liefst 7.700 miljard dollar aan leningen en garanties werd tussen 2007 en 2010 aan banken als liquiditeitssteun verstrekt door de Amerikaanse centrale banken. Goed voor meer dan de helft van het Amerikaanse bruto binnenlands product. Congresleden en senatoren hadden het nauwelijks door.

Onder deze noodfaciliteit konden banken tegen bijzonder gunstige voorwaarden – met rentes soms zo laag als 0,01 procent – leningen met een looptijd van 28 dagen en later 84 dagen afsluiten. Ook de Amerikaanse kantoren van drie Nederlandse banken – Rabobank, ING en ABN Amro – maakten er gebruik van. Rabobank in New York klopte in 2009 tien keer aan bij de Fed, voor hulp ter waarde van in totaal 23,75 miljard dollar.

Volgens de Fed was al het krediet dat tussen 2007 en 2010 aan banken werd verschaft gegarandeerd met onderpanden en zijn alle leningen intussen ook netjes terugbetaald.

Maar volgens Bloomberg heeft de Fed met de reusachtige operatie het publieke debat over het oplossen van de financiële crisis fundamenteel en zelfs negatief beïnvloed. Amerikaanse beleidsmakers wisten door het verholen karakter van de steun immers niet hoe ernstig de situatie écht was.

Ze kozen daardoor voor mildere hervormingen: plannen om de grootste banken, die niet om kunnen vallen zonder ook een complete systeemcrisis te veroorzaken, op te splitsen in kleinere banken haalden het niet of alleen in sterk afgezwakte vorm. Bloomberg berekende dat de betrokken banken tezamen ruwweg 13 miljard dollar extra winst konden maken dankzij het Fed-programma. Van dat bedrag kwam 4,8 miljard dollar bij de zes grootste Amerikaanse banken terecht, goed voor een kwart van de gezamenlijke nettowinst die deze banken gedurende het Fed-programma maakten.

Er is helemaal niets geheimzinnigs aan het hulpprogramma, zei Fed-voorzitter Ben Bernanke eerder deze week in een eerste reactie op de onthullingen. „Alle programma’s zijn publiekelijk aangekondigd”, onder meer in wekelijkse rapporten. Bernanke heeft een punt: het was algemeen bekend dat de Fed allerlei noodmaatregelen trof.

Maar details waren onbekend, laat staan de omvang van de steun. Volgens de Fed was zulke discretie onvermijdelijk, om een run op banken te voorkomen.

    • Stéphane Alonso