Geen gezellige verhalen meer over onze vogels

Ik heb gezien wat er gebeurt als dieren niet meer veilig zijn in natuurgebieden.

Alles wat de afgelopen jaren is bereikt, wordt door het kabinet tenietgedaan.

„Nico, we kennen je vooral van gezellige verhalen over vogels, wat is er tegenwoordig met je aan de hand?” werd me onlangs gevraagd. Ik vraag dat mijzelf natuurlijk ook af: waar komt mijn woede vandaan? Is die nieuwe Natuurwet dan zo erg?

Maar ik denk dat ik het antwoord weet: ik heb het allemaal al eens eerder meegemaakt.

Ik heb gezien hoe eenderde van de Nieuwkoopse Plassen fungeerde als schietgebied. Een paar weken lang werd de rust strikt gehandhaafd en dan kwamen er jagers op zaterdagochtend die naar hartelust op de trekvogels schoten die dachten hier veilig te kunnen neerstrijken.

Ik heb de jachthutten in de Biesbosch en langs de grote rivieren en Randmeren zien staan en gezien hoe verstorend de jacht in deze gebieden was. Ik heb gezien dat het Keteleiland bij Kampen vol stond met jachthutten en dat daar elke week een rij auto’s stond met Franse, Duitse en Italiaanse kentekens.

Ik heb gezien hoe ze met boten vol geschoten kolganzen aan land kwamen. Ik heb dat van heel dichtbij gezien, want ik was destijds in deze gebieden beheerder voor Natuurmonumenten en later voor Vogelbescherming.

Destijds was er geen wet om een einde te maken aan deze wantoestanden. Ik heb zelf na dergelijke jachtpartijen de aangeschoten vogels, waaronder ook beschermde soorten, van de dijk geraapt. We hebben het allemaal nog op video staan, aangeboden aan de minister en aan Kamerleden. Soms pachtten we als Vogelbescherming zelf maar grote stukken jacht in waterrijke gebieden, die anders door de dienst Domeinen aan de hoogste bieder werd gegund, om te voorkomen dat er werd gejaagd.

Uiteindelijk werd in 1995 Kamerbreed beslist dat jacht niet thuishoort in natuurgebieden en dat trekvogels recht hebben op bescherming. De jachthutten verdwenen uit de natuurgebieden, vogelkijkhutten kwamen ervoor terug. Dankzij die voorzieningen kunnen nu duizenden mensen van dichtbij genieten van de natuur zonder die te verstoren.

Maar in de nieuwe Natuurwet worden tachtig natuurgebieden beroofd van hun beschermde status. In de vorige eeuw zijn we ongeveer 75 procent van onze natuurgebieden kwijtgeraakt. Een van de middelen om de achteruitgang te stoppen was het toepassen van de Natuurbeschermingswet. Hierdoor vielen deze gebieden niet langer ten prooi aan kleine en grote aanslagen, waardoor veel natuur langzaam maar zeker verdween en als het ware oploste in het cultuurgebied.

Een van de belangrijkste eigenschappen van natuurgebieden is dat ze een veilige plek zijn voor dieren. Het biedt de dierenwereld privacy. De veiligheid die daarmee samenhangt is een van de belangrijkste levensvoorwaarden van hun bestaan.

Maar door Henk Bleker wordt het natuurgebied omgebouwd tot schietgebied. Omdat de nieuwe Natuurwet ‘met getrokken pistool’ lijkt te zijn geschreven, duiken op de meest onverwachte plekken in die wet nieuwe afschotbedreigingen voor vogels op. In de nieuwe Natuurwet staat dat alleen al het voorkomen van schade aan de visserij (dus ook de sportvisserij!) al genoeg is om een vergunning af te geven om aalscholvers te schieten. In de huidige Flora- en Faunawet staat dat er alleen afschotvergunningen kunnen worden verleend als bewezen is dat ernstige schade wordt toegebracht aan de beroepsvisserij. Die bewijzen zijn tot nu toe niet geleverd en de aalscholver is de laatste decennia dan ook veilig in ons land en dat moet vooral zo blijven.

Wanneer vroeger de krijgsheren hun soldaten niet wilden betalen, gaven zij toestemming om te plunderen. Datzelfde gebeurt nu met de jacht op trekvogels. Oké, de smient komt dan niet op de jachtlijst, maar daarmee is het probleem voor de duizenden andere trekvogels niet opgelost. De overheid heeft geen zin meer om de boeren een schadevergoeding te betalen. Als compensatie hiervoor krijgen jagers toestemming om de kolganzenpopulatie onbeperkt te ‘plunderen’. Dat deze jacht de schadeproblematiek alleen maar verergert, speelt kennelijk geen rol.

Alles wat de afgelopen decennia is bereikt, wordt teniet gedaan. Is Henk Bleker een natuurbarbaar? Oordeelt u zelf.

Nico de Haan presenteerde verschillende radio- en televisieprogramma’s over vogels en het Nederlandse landschap, en is ambassadeur van de Vogelbescherming.

    • Nico de Haan