Een echte mobiele telecompetitie, graag

Telecommunicatie had het schoolvoorbeeld moeten worden van de heilzame effecten van de marktwerking, die vanaf de jaren negentig op de Nederlandse samenleving werd losgelaten. In principe kan de sector die rol nog steeds vervullen. Maar wat als vrije concurrentie de vorm aanneemt van een oligopolie? Die dreiging is er, net als bijvoorbeeld in de zorgsector, in de telecom altijd geweest. De inval van de mededingingsautoriteit NMa dinsdag bij KPN, Vodafone en T-Mobile doet vermoeden dat zij bewaarheid is.

Mocht de NMa bewijzen aantreffen van afspraken rond abonnementswijzigingen of tarieven voor mobiel dataverkeer, dan zou het de tweede maal zijn dat de sector tegen de lamp loopt. In 2001 kwam de NMa in actie naar aanleiding van vermoede afspraken bij belwinkels. Dat resulteerde in een gezamenlijke boete, die na tien jaar juridisch getouwtrek onlangs werd vastgesteld op 16 miljoen euro – nog geen vijfde van de oorspronkelijke straf.

In de moderne samenleving dijt de definitie van nutsvoorzieningen alsmaar uit. Gas, water en licht zijn aangevuld met radio en televisie, met post en telefoon. Het betalingsverkeer kan eveneens worden gezien als zo’n voorziening. In de kredietcrisis is duidelijk geworden hoe essentieel en kwetsbaar deze infrastructuur is.

Recent is er internet bijgekomen en mobiele telefonie. En langzamerhand mag er ook mobiel dataverkeer onder worden geschaard. Veel sociaal en zakelijk verkeer gaat mobiel. Het is niet ongewoon dat een afspraak niet langer per sms, maar per e-mail wordt aangegaan, uitgesteld of afgezegd, in de veronderstelling dat de ontvanger over een smartphone beschikt en daar regelmatig op kijkt.

Juist bij nutsvoorzieningen is een goed functionerende, vrije markt essentieel. Bij mobiel telefoon- en dataverkeer is die markt er slechts ten dele. De maatschappijen waar de NMa nu onderzoek doet, zijn de enige met een eigen netwerk. Alle andere partijen zijn daarvan afhankelijk of ze zijn als dochtermaatschappij in handen van een van de grote drie.

In principe kan een markt met drie grote spelers prima functioneren. Maar het maken van afspraken of het elkaar zo nauwgezet volgen dat dit het effect van een afspraak heeft, is eenvoudig als er slechts drie partijen zijn. De drie hebben alle ook te maken met dezelfde externe ontwikkelingen, waardoor het kan lijken alsof zij unisono opereren.

Het staat niet vast wat de NMa zal aantreffen en of het bewijs sluitend is. Maar het is goed dat de sector nu nauwlettend in de gaten wordt gehouden. Beter zou het zijn als dit structureler gebeurt. Het vrijwaart de bedrijven zelf van onterechte verdenkingen en beschermt consumenten en bedrijven als de sector zich mocht misdragen. Mobiele telecom is al veel te belangrijk om machtsconcentraties in toe te staan.