Bekocht met Bono-zonnebril

Oudere popfans moeten gelokt met kadoboxen met luxe extra’s. Wat heb je eraan?

W ie de uitgebreide box-set van U2’s Achtung Baby koopt, krijgt daar de zonnebril van Bono bij. De enorme kartonnen doos, die eigenlijk meer weg heeft van een klein model ladenkast, bevat naast tien cd’s en dvd’s, een boek en een stapel vinyl ook een replica van Bono’s The Fly-bril waarmee de zanger anno 1991 op het podium verscheen. De box van 350 euro is al bijna niet meer te krijgen; fans van de Ierse topgroep verdringen zich om twintig jaar na dato een bijzondere versie van hun favoriete album in huis te halen.

De platenindustrie springt gretig in op de vraag naar hebbedingen voor kapitaalkrachtige oudere muziekliefhebbers. Terwijl steeds meer jongeren genoegen nemen met mp3’s of streamingdiensten als Spotify, blijft er een zeer lucratieve markt bestaan voor fysieke heruitgaven van ‘klassieke’ albums, mits daar de nodige extra’s bij zitten. Zo verscheen Pink Floyd’s The Dark Side Of The Moon (oorspronkelijk uit 1973) onlangs in een dikke ‘Immersion Box’ waarmee de liefhebber zich kan onderdompelen in muziek en beeld maar die ook bierviltjes, knikkers en een sjaaltje met Dark Side-beeldmerk bevat.

De langverwachte uitgave van het verloren gewaande album SMiLE van de Beach Boys (1966) is er behalve op een ‘gewoon’ dubbelalbum ook in een box die veel weg heeft van een kijkdoos. De hoesafbeelding van een winkel vol lachende lippen is driedimensionaal in karton gereconstrueerd met echte etalageruiten van plastic, alsof de luisteraar binnen kan stappen in het naïeve universum van songschrijver en muziekgenie Brian Wilson. Ook in deze doos wemelt het van onaffe sessieopnames en bonusmateriaal. De muziek is briljant, maar veel excentrieker dan Wilsons creatieve tegenhangers The Beatles die op dat moment aan hun meesterwerk Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band werkten.

Relatief sober in het aanbod van heruitgebrachte classic albums is de slechts drie schijfjes tellende box Some Girls van de Rolling Stones (1978), met de dvd Live in Texas als enige toevoeging aan het los verkrijgbare dubbelalbum. De kritiek van audiofreaks richt zich hier op de remastering, die zo schel klinkt en zoveel compressie bevat dat het ware Stonesgevoel – volgens kenners juist gedefinieerd door hun modderige sound – geheel verloren is gegaan.

Een speciale box heeft pas werkelijk bestaansrecht als het bonusmateriaal inhoudelijk iets toevoegt aan het oorspronkelijke album. Voorbeeldig is de manier waarop Pete Townshend van The Who zijn rockopera Quadrophenia (1973) heruitbrengt, met toevoeging van 25 demo’s van nummers die in veel gevallen het uiteindelijke dubbelalbum niet haalden.

Ze bieden een verhelderend inzicht in de ontstaansgeschiedenis van Townshends meesterwerk, waarin hij de Britse jongerencultuur van mods en rockers in de jaren zestig relateerde aan de vier verschillende persoonlijkheden van de bandleden. Een hoogdravend concept, dat zich leent voor nadere exploratie. Een noviteit is de toegang tot Q-Cloud: een oneindig uit te breiden wolk van digitale informatie op internet waarin Townshend honderden documenten, foto’s en muziekbestanden beschikbaar maakt die betrekking hebben op de totstandkoming van zijn magnum opus.

Pete Townshend wijst de weg naar de toekomst, waar songschrijvers en pophelden hun archieven toegankelijk kunnen maken voor iedereen die zich wil verdiepen in de achtergronden van hun klassiekers. Neil Young deed al een stap in die richting met zijn Archives-box, maar dat ging via de omslachtige route van een Blu Ray-disc die slechts een beperkte hoeveelheid informatie bloot legt.

Bij The Who moet weliswaar ook eerst een disc in de computer geschoven worden, maar dan belooft Townshend volledige openheid aan de fans die zijn box kochten. In de toekomst zouden ook schrijvers, filmmakers en andere kunstenaars via Q-Cloud hun archieven kunnen openen voor het nageslacht. Daar heb je meer aan dan aan knikkers of een zonnebril.

    • Jan Vollaard