Verdere specialisatie van ziekenhuizen

Complexe operaties mogen nog maar in een beperkt aantal ziekenhuizen gedaan worden. Voor de patiënt betekent dat verder reizen, maar ook meer kwaliteit.

Nederland . Assen . 02-11-2004. Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Interieurs tijdens avonduren. Nieuwe OK Operatie kamer. Foto: Sake Elzinga

Geen enkel ziekenhuis wil imagoschade lijden. Daarom staat op de lijst die de gezamenlijke zorgverzekeraars gisteren publiceerden niet waarom bijna een kwart van alle hospitalen in Nederland vanaf 1 januari sommige complexe operaties niet meer aanbiedt. De lijst vermeldt alleen dat patiënten bij 23 van de 92 ziekenhuizen een aantal operaties niet meer kunnen ondergaan. Bijvoorbeeld bij alvleesklier-, long-, schildklier- of leverkanker, aneurysma’s (een buikslagader die op knappen staat) en blaasverwijderingen.

De lijst vertelt niet expliciet dat de uitgesloten hospitalen niet aan de normen voldoen. Sommige ziekenhuizen, zoals dat in Meppel, hadden zelf al besloten die operaties af te stoten, zeggen ze. Of ze waren er überhaupt nooit aan begonnen.

Toch is gisteren de eerste grote stap naar specialisatie van ziekenhuizen gezet.

Achterhoekers met een buikslagader die op springen staat, wat dodelijk kan zijn, kunnen niet in Doetinchem of Winterswijk geopereerd worden. Ze zullen naar Arnhem of Zutphen of Apeldoorn vervoerd moeten worden. De lokale ziekenhuizen hebben te weinig ervaring met zo’n ingewikkeld aneurysma. Volgens de nieuwe normen van de wetenschappelijke vereniging van chirurgen, de NvvH, moet een ziekenhuis zo’n operatie minimaal twintig keer per jaar doen om er goed genoeg in te zijn.

Verder moet de complicatieregistratie goed zijn. Het verplegend personeel moet er ervaring mee hebben. Het laboratorium moet snel bepaalde resultaten kunnen leveren. Zo niet, dan voldoet een ziekenhuis niet aan de normen.

Elk jaar worden 2.000 patiënten met een aneurysma geopereerd. De chirurg verstevigt of vervangt de buikslagader dan. Vaak gaat dat op afspraak en is een afstand van twintig kilometer geen punt. Maar soms is een geval acuut, vertelde vaatchirurg Peter van den Akker onlangs in deze krant. Het eerste teken is ondraaglijke buikpijn. „In een acuut geval, overlijdt een kwart van de patiënten meteen, thuis of op straat, als die slagader knapt. Van de patiënten die de operatietafel halen, overlijdt nog eens 45 procent.”

Ook het Vlietland Ziekenhuis in Schiedam stopt nu met aneurysma’s opereren, zegt Jaap Krulder, hoofd van de medische staf. „We deden er twintig per jaar en dat zijn er nét te weinig. Onze chirurgen gaan nu opereren bij het Rotterdamse St Franciscus Gasthuis, tien kilometer verderop. Samen halen ze wel veertig per jaar.” En de patiënt met de ondraaglijke buikpijn? „Er was discussie over of je een patiënt die in shock is, nog moet vervoeren of tóch, met minder ervaring, in je eigen ziekenhuis moet opereren. Maar die discussie is voorbij.”

Patiëntenorganisaties zijn blij met de nieuwe lijst. „Patiënten kiezen voor kwaliteit en zijn bereid verder te reizen als het de kwaliteit van die complexe zorg ten goede komt”, zegt de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie. Oncologische operaties, wegens long- of slokdarmkanker bijvoorbeeld, zijn zelden acuut en worden gepland.

Ook op andere medische terreinen worden de komende jaren meer kwaliteitsnormen gepubliceerd. Op termijn zou dat het einde kunnen betekenen van sommige ziekenhuizen. Neem De Sionsberg in het Friese Dokkum. Dat heeft op last van de Inspectie voor de Gezondheidszorg al de afdelingen cardiologie, oncologische chirurgie en acute 24-uurszorg moeten sluiten, omdat het de norm niet haalde.

Een Drents ziekenhuis, Zorgcombinatie Noorderboog in Meppel, relativeert de gevolgen. „Wij doen al die ingrepen hier al een tijd niet meer”, zegt de woordvoerder. „We werken samen met de Isalaklinieken in Zwolle, twintig kilometer verderop. Patiënten die zo’n ingreep nodig hebben, verwijzen we door. Dit is geen verandering voor ons. Die complexe behandelingen zijn voor ons niet cruciaal. Je ziet, we bestaan.”

    • Antoinette Reerink
    • Frederiek Weeda