Navalny: blogger en nationalist

Riot police encircle Russian opposition leader Boris Nemtsov (C), detained while taking part in an unauthorized rally, on Triumfalnaya Square in central Moscow, late on December 6, 2011. Opposition leaders defied the Russian authorities today by organizing a second mass protest in two days against Vladimir Putin's 12-year rule, despite warnings of a police crackdown and the jailing of one of the organizers. AFP PHOTO / KIRILL KUDRYAVTSEV AFP

De bijnaam ‘Partij van oplichters en dieven’, zoals veel Russen de regeringspartij Verenigd Rusland noemen, is bedacht door Aleksej Navalny. Hij is dezer dagen dan ook de held van het dwarsliggende deel van Rusland. Niet alleen van de aanhangers van de liberale oppositie, maar ook van een andere, veel omvangrijkere groep: die van de nationalisten, die een hekel hebben aan immigranten uit de Noordelijke Kaukasus en Centraal-Azië.

Maandag werd de 35-jarige bloggende advocaat, die op zijn site rospil.info het ene na het andere corruptieschandaal onthult, door de politie gearresteerd tijdens de grootste anti-Poetindemonstratie in jaren. Het was een strategische zet: als op dit moment iemand een serieuze kans maakt om een leidende rol in de Russische politiek te spelen, is hij het.

De komende twee weken zit Navalny in de gevangenis. De rechter veroordeelde hem gisteravond tot vijftien dagen celstraf, officieel voor het niet opvolgen van een bevel van de politie. De echte reden voor zijn arrestatie is dat hij op dit moment als enige in staat is een grote menigte demonstranten te mennen. Want naar hem wordt echt geluisterd en dat kunnen oppositiepolitici als Boris Nemtsov en Michail Kasjanov niet zeggen: in de ogen van veel gewone Russen zijn zij door hun politieke verleden besmet.

Dat Navalny door de machthebbers als een serieus gevaar wordt beschouwd, bleek gisteren eens te meer, toen na afloop van het vonnis van de rechter de leiding van Molodaja Gvardija, de jeugdbeweging van Verenigd Rusland, in hoger beroep ging en een strafzaak tegen hem eiste, omdat hij tot rellen zou hebben aangezet.

Als Navalny opnieuw schuldig wordt bevonden, kan hij tot twee jaar celstraf worden veroordeeld en is hij voorlopig uitgeschakeld. Navalny beweert dat de liberale oppositie te zwak is om tegenwicht te bieden aan het Poetin-regime. Voor politieke verandering heb je de steun van de nationalisten nodig, zegt hij.

Zelf is Navalny ook nationalist. In 2007 richtte hij de Volksbeweging op, een groep die democratisch nationalisme wil bevorderen. Het kostte hem enkele maanden later zijn leiderschap van de Moskouse partijafdeling van het liberale Jabloko, omdat hij die partij zou benadelen wegens zijn nationalistische activiteiten.

Ook liep Navalny in november mee in de Russische Mars, een jaarlijkse folkloristische optocht van extreemnationalisten, antisemieten en neonazi’s, waaraan inmiddels ook gewone ontevreden Russen deelnemen. Maar anders dan tegenstanders beweren, was hij niet bij de organisatie betrokken.

Nu zit Navalny in de cel, maar die status lijkt zijn bekendheid alleen nog maar te vergroten. Tijdens de demonstratie van gisteravond zei een betoger: „Als hij over vijftien dagen vrijkomt, is hij echt een landelijke held. Vergeet niet dat in Egypte de revolutie ook begon met een vrijgelaten blogger.”

Michel Krielaars