Na burgeroorlog nu sektarisme

De oorlog in Afghanistan laat zich steeds moeilijker indammen. De georkestreerde reeks bomaanslagen in Kabul, Mazar-i-Sharif en Kandahar, waarbij gisteren tientallen doden vielen, kunnen weleens het begin zijn van een gewelddadige fase die nog onoverzichtelijker is dan alle voorgaande periodes sinds de militaire interventie van 2001.

De drie aanslagen van gisteren zijn zelfs voor Afghanistan uniek. Ze lijken een uitgesproken sektarisch religieus motief te hebben en niet uit de koker van Talibaan-achtige groepen te komen.

De bomaanslagen vielen samen met de Ashura-processies, waarmee de shi’iten de martelaarsdood in 680 van imam Hoessein, de kleinzoon van de profeet, herdenken. De terreurdaden in de drie Afghaanse steden zouden dus tot doel kunnen hebben om de shi’itische minderheid – naar schatting 10 tot 20 procent van de bevolking – openlijk aan te vallen en een wig te drijven tussen shi’iten en sunnieten. Alleen dat al was vermoedelijk reden voor de Talibaan om zich te distantiëren.

Maar daarbij blijft het niet. Het is nog complexer. De verantwoordelijkheid is opgeëist door de groep Lashkar-e-Jhangvi, die in Pakistan haar uitvalsbasis heeft en een religieus sektarische doelstelling heeft. Een vergelijkbare sunnitische actie vijf jaar geleden in Irak was het begin van gewelddadige vergelding tussen de twee hoofdstromen in de islam.

Voeg toe dat de aanslagen zijn gepleegd één dag na de internationale Afghanistan-conferentie in Bonn, waar de deelnemers afspraken het land nog tien jaar hulp te bieden, en het beeld wordt al completer.

De Pakistaanse basis van Lashkar-e-Jhangvi maakt de aanslagen rond Ashura zelfs nog onheilspellender. De in 1996 geformeerde groep heeft niet alleen een verleden met geweld tegen shi’iten en christenen, maar wordt ook in verband gebracht met de Pakistaanse geheime dienst ISI.

De Inter-Service Intelligence is ooit met Amerikaanse steun opgezet. Maar de ISI heeft zich intussen aan alle civiele controle onttrokken, ook in eigen land. En het ziet er niet naar uit dat de Pakistaanse regering daarin snel verandering kan brengen, nu de betrekkingen met de VS rap verslechteren door eigenzinnige Amerikaanse acties als de liquidatie van Bin Laden en militaire operaties in het grensgebied.

De internationalisering van de oorlog in Afghanistan lijkt zo eerder toe te nemen dan beheersbaar te blijven. Het begrip ‘AfPak’, waarmee in Amerika de complexiteit van Afghanistan en Pakistan wordt aangeduid, is te beperkt. Ook Tadzjikistan en Oezbekistan raken meer betrokken. De hele regio kan een failed state worden. En dat raakt de rest van de wereld. Wie denkt dat elke ‘stan’ altijd ver weg is, vergist zich deerlijk.