Meermanno op zoek naar een toekomst

De subsidie dreigde verloren te gaan. Maar nu museum Meermanno na een veiling en andere acties toch voldoende eigen inkomsten heeft, mag het toch een aanvraag doen.

Maartje de Haan, directeur van Museum Meermanno in Den haag, verhuurt haar eigen werkkamer, om meer inkomsten voor het museum te genereren. „Ik heb hier een verhuisdoos staan, daar stop ik dan zolang mijn spullen in.”

Het verhuren van vergaderzalen en werkkamers is een van de oplossingen die het museum heeft bedacht om in korte tijd meer eigen inkomsten te verwerven.

Meermanno is het oudste boekenmuseum ter wereld. Het museum bezit onder meer een deel van een Egyptisch dodenboek van papyrus, uit 1000 voor Christus. Het eerste handschrift in de collectie, afkomstig uit Italië, dateert uit de zesde eeuw. Het oudste gedrukte fragment is een aflaatbrief uit 1454.

Op maandag 27 juni werd bij het debat in de Tweede Kamer over de bezuinigingen op de cultuursubsidies duidelijk dat Meermanno vanaf 2013 geen subsidie meer krijgt, tenzij het nog dit jaar de eigen inkomsten opschroeft met 383.000 euro. Op 29 november wist de museumdirectie zeker dat ze voldoende geld bij elkaar had, na een veiling van bijzondere boeken die liefhebbers van het museum ter beschikking hadden gesteld. De veiling van 118 kavels bracht 18.000 euro op.

Het museum had in totaal zo’n 25 acties op touw gezet. Sommigen, zoals ‘Boek zoekt vrouw’, waren een groot succes. Honderden mensen adopteerden een boek, de een voor 50 euro, de ander voor 10.000 euro. Die actie, die 60.000 euro opleverde, wordt volgend jaar zeker herhaald. Net als de boekenveiling.

Een actie voor Museumjaarkaarthouders, die voor 17,50 euro een rondleiding, een kopje koffie en een Moleskine-boekje konden krijgen, was een flop. Museumjaarkaarthouders hebben normaliter gratis entree. De Haan: „Dan is 17,50 euro misschien een beetje te veel.” De boekjes worden nu verkocht in de museumwinkel, en dat levert ook inkomsten op.

Ook sponsors brachten geld in het laadje. Het Centraal Boekhuis betaalt in vijf jaar tijd in totaal 250.000 euro.

Alles opgeteld haalde Meermanno 406.000 euro op. Dat betekent niet dat het museum ook zeker is van subsidie, alleen dat het de drempel heeft gehaald om een aanvraag te mogen indienen. In mei brengt de Raad voor Cultuur advies uit over alle aanvragen en op Prinsjesdag maakt het kabinet bekend welke culturele instellingen subsidie krijgen.

Veel hangt af van het beleidsplan dat het museum indient bij de subsidieaanvraag. Daaruit moet blijken dat Meermanno structureel in staat is meer eigen inkomsten te verwerven. Maar ook hoe het museum het publieksbereik wil vergroten.

Meermanno had vorig jaar 13.500 bezoekers. Dit jaar zullen dat er naar verwachting 18.000 zijn. „Dertig procent meer”, zegt De Haan met trots. Het kunnen er tienduizenden meer worden als het museum fuseert met het Nederlands Stripmuseum, dat nu nog in Groningen gevestigd is, en het Nederlands Instituut voor het Beeldverhaal en de Boek Illustratie (NIBBI). In november ondertekenden de drie organisaties een verklaring waarin ze de intentie uitspraken om samen één museum voor boek en beeldverhaal te vormen in Den Haag. Op 15 december nemen de drie instellingen een definitief besluit of de fusie doorgaat.

Is het Letterkundig Museum, dat ook in Den Haag zit, geen veel logischer fusiekandidaat? „Daar voeren we al een tijdje gesprekken mee, om te verkennen hoe we meer kunnen samenwerken”, zegt De Haan.

Ze praat ze er nog voorzichtig over, maar fusie is voor haar een serieuze optie. „Het debat gaat nu over het verminderen van het aantal musea. Ik geloof dat er dan één museum van het boek moet komen, hier in Den Haag, waar ook de Koninklijke Bibliotheek zit. Wij gaan over de geschiedenis van het boek, en het vormgegeven boek, ook in het buitenland. Het Letterkundig Museum gaat over de inhoud van boeken en specifiek over de Nederlandse literatuur. We zouden elkaar mooi kunnen aanvullen. We zitten op loopafstand en er is voor ons beide veel te winnen.”

Bij het Letterkundig Museum is de houding afwachtend. „Samenwerking is geen doel op zich”, zegt directeur Aad Meinderts. „We kijken waar we elkaar kunnen versterken. Het moet een echte verbetering betekenen. Die besprekingen zijn serieus, maar we kijken met een zakelijke blik.” Voor de kerst praten de museumdirecties opnieuw met elkaar.

De Haan vindt de terughoudendheid van het Letterkundig Museum begrijpelijk. „Zij hebben net verbouwd en er een Kinderboekenmuseum bij gekregen”, zegt De Haan.

Ook het verschil in bezoekersaantallen speelt wellicht een rol. Het Letterkundig Museum heeft bijna 45.000 bezoekers.

    • Claudia Kammer