Magische kat met één truc

scene uit de animatiefilm Puss in Boots (2011) FOTO: UPI

Puss ‘n Boots/ De Gelaarsde Kat. Regie: Chris Miller. In: 184 bioscopen. ***

Een hit als Shrek is een sprookje voor een filmstudio. Voor Dreamworks is het niet eenmalig, eerder zoiets als de ontdekking van een nieuw continent dat je nog jaren, zelfs decennia, kan ontginnen en plunderen. Haalde de allereerste Shrekfilm in 2001 bijna een half miljard dollar binnen, drie films later was de ‘franchise’ al goed voor drie miljard dollar. Vermenigvuldig dat met drie voor tv, dvd’s, games en speelgoed, en je begrijpt tot welke financiële titaan de groene moerastrol is uitgegroeid.

Dan is het lastig dat de rek er echt uit is. Zoals bij Shrek, in de loop der jaren veranderd van een vrolijk vrijgezel in een huisvader die in zijn lot berust. Wat nu? Teruggaan naar vóór het begin is een modieuze optie: de ‘prequel’. Een tweede optie is de spin-off, waarbij een bijfiguur tot de held promoveert. Soms slaagt zo’n operatie, zoals bij Puss in Boots.

De gelaarsde kat maakte ooit zijn debuut in Shrek 2 en bleek een blijvertje. Hij is een zwierige Zorro voorzien van de diepe bariton van Antonio Banderas. Zijn humor schuilt in de onwaarschijnlijke combinatie van trotse ‘latin lover’ en aanhalig poesje, van piepkleine gestalte en kolossaal ego. Naast de sabel is zijn poesjesblik – kopje schuin omlaag, grote zwarte pupillen – zijn gevaarlijkste wapen.

De voortekens van Puss in Boots waren niet gunstig: regisseur Chris Miller maakte eerder Shrek 3, verreweg het zwakste deel in de serie. Wat dat betreft verrast de film in positieve zin. Puss in Boots heeft het lef af te wijken van Shreks succesformule. Shreks sprookjesland is eigenlijk onze wereld, met moderne dilemma’s, discodansende heksen en een soundtrack vol klassieke rock en soul. De tweede, sindsdien overal geïmiteerde truc van Shrek bestaat eruit riskante grappen en popcitaten over de hoofden van kinderen op hun volwassen begeleiders af te vuren. Zo wordt een animatiefilm leuk voor het hele gezin.

Puss in Boots doet het anders. De film is relatief zuinig met ironie en dubbele bodems. Hoewel jet verhaal zich afspeelt in een Mexicaanse, westernachtige sprookjeswereld waar types als Humpty Dumpty, Japie en de Bonenstaak en de Gans met de Gouden Eieren in verdwaald zijn, biedt die dislocatie op zich geen stof voor grappen. Puss in Boots nodigt kijkers, anders dan Shrek, zelden uit om afstand te nemen en de zaak niet al te serieus te nemen. Daardoor krijgt deze rijk getekende, kleurrijke sprookjeswereld extra reliëf, zelfs iets betoverends.

In Puss in Boots kijkt de gelaarsde kat terug op zijn jeugd als weeskindje: een verhaal van broederschap, jaloezie en verraad, zo blijkt. Er is een wraakmotief, een ijselijk monster en een klauwloze femme fatale, Kitty Softpaws („misschien trokken ze mijn nagels uit vanwege de gordijnen, misschien speelde ik te wild met de hamster”, ronkt ze). Al in de eerste scène, waar de gelaarsde kat in een ruige kroeg een kommetje melk oplikt, wordt de komische switch van machoheld naar pluispoesje en terug sluw uitgebuit. Maar dat gebeurt zo vaak dat dat er weinig stof overblijft voor een vervolgfilm. Meer dan dat ene trucje heeft deze gelaarsde kat namelijk niet in huis: een kat met negen levens zal hij wel niet blijken te zijn.

Coen van Zwol

    • Coen van Zwol