Kroes: Brussel nam faire en juiste maatregelen

Neelie KROES (1941) Nederlandse politica. Europees Commissaris Mededinging. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Nederland. Wassenaar, 5 juli 2009

Europees Commissaris Neelie Kroes vindt dat haar niets te verwijten valt rond de strenge maatregelen die vanuit Brussel aan ING en Fortis/ABN Amro zijn uitgevaardigd. In 2008 werden de banken met hulp van de overheid overeind gehouden, waaraan de Europese Commissie voorwaarden verbond. Zo noemde ze de soepelheid van de Commissie juist „legendarisch”.

Kroes werd vanochtend ondervraagd over haar rol als mededingingscommissaris tijdens de bankencrisis. Zij haalde vooral fors uit naar Fortis-bestuurder Jan-Michiel Hessels die Kroes had verweten dat Fortis – bijna failliet na de overname van ABN Amro – veel te hard moest bloeden toen de bank in handen kwam van de overheid. „Hij is sinds 2001 bij Fortis betrokken en heeft dus actief bijgedragen aan de situatie waarin Fortis zich bevond. Dan vind ik het een beetje een jij-bak en absoluut bezijden de waarheid om de Europese Commissie de schuld te geven van de val van Fortis.”

Ook voormalig minister Wouter Bos (Financiën, PvdA) was maandag kritisch geweest over de rol van Brussel. Hij noemde het handelen van Kroes „uit de losse pols”, omdat de Amerikaanse hypotheekportefeuille van ING – waarvoor de overheid in de bres sprong – niet officieel door de Commissie was gewaardeerd. „Uit de losse pols was het allerlaatste wat je ervan kan zeggen. Dat snijdt geen hout, als ik zie hoeveel deskundigheid wij hierover in huis hebben gehaald. Maar of het om een officiële waardering ging, daar durf ik het antwoord niet op te geven.”

Kroes was weinig spraakzaam tegenover de commissie. Nadat ING tweemaal staatssteun had ontvangen, moest het concern zich van Brussel splitsen en de verzekeringstak en het Amerikaanse ING Direct afstoten. In een poging om deze maatregelen te verzachten is het bedrijf naar het Europese Hof gestapt. Die procedure loopt nog. „Ik zit hier uit vrije wil, maar ik kan niet overal op ingaan. Ik hoop dat u mijn aanwezigheid apprecieert.”

Kroes maakte wel duidelijk dat de maatregelen van Brussel voor ING nauwelijks als een verrassing konden komen. Het concern had deze maatregelen, zei Kroes, immers zelf voorgesteld en ook werd ING goed door Brussel geïnformeerd. „Men was op de hoogte wat de toon zou zijn.”

De enquêtecommissie wilde ook weten waarom de Franse banken, die ook een kapitaalsinjectie van de overheid kregen, minder hard waren aangepakt dan ING en Fortis. Die laatste werd verplicht om met veel verlies dochter HBU te verkopen. Verschil was volgens Kroes onder meer dat de Franse staatssteun lager was dan de Nederlandse. „U kunt mij veel verwijten, maar niet dat ik partijen heb voorgetrokken”, zei Kroes later in het verhoor.

Kroes was kritisch over het streven van de Nederlandse staat om de Franse bank BNP buiten de overname van Fortis te houden. BNP was geïnteresseerd in een overname. Bezwaar van De Nederlandsche Bank was onder meer dat de Nederlandse autoriteiten dan geen goed toezicht op de Nederlandse onderdelen konden houden. „In zijn algemeenheid wordt dat niet op prijsgesteld. Je kijkt naar partijen, maar niet op nationalistische of protectionistische gronden.”