'Jegens Europa past terughoudendheid'

Zorgt de voortdurende eurocrisis voor andere inzichten over Europa bij de VVD?

Blok: „Ik heb afgelopen jaar veel gezegd over Europa en ik sta nog steeds achter die woorden. Voor de VVD is Europa geen doel, maar een middel. Daarin verschillen we van CDA en D66 die hoe dan ook voor méér Europa zijn. Het is een middel om de welvaart in Nederland op een zo hoog mogelijk peil te brengen. De vrije markt is daar cruciaal bij, net als de euro. Verder ben ik als liberaal terughoudend met overheidsoptreden.

„Vanuit deze visie pleit ik al langer voor strenge sancties voor landen die de begrotingsregels aan hun laars lappen. Ik ben daarom verguisd – werd ‘de Ivo Opstelten van de euro’ genoemd – maar die maatregelen worden nu breed onderschreven.”

U heeft het gelijk aan uw zijde.

„Dat vind ik pretentieus.” En dan ironisch: „Maar natuurlijk heeft de VVD het gelijk aan zijn kant.”

Merkt u dan geen worsteling? Ook niet bij andere partijen?

„Het is een complex dossier. Europa is verreweg het belangrijkste onderwerp in de Nederlandse politiek. Ik worstel daar voortdurend mee. Maar alles met het doel om heldere lijnen uit te zetten.”

Vindt u het moeilijk het Europese standpunt van de VVD uit te leggen?

„Het moeilijke deel is de communicatie naar het grote publiek. Mensen begrijpen de waarde van de interne markt, maar wat ze lastig vinden is dat ook de VVD akkoord gaat met een financieel vangnet voor landen die hervormen. Dat deel wordt slecht begrepen.

„Ik heb in Frankrijk gewoond en gewerkt. Nederlanders realiseren zich niet hoezeer Fransen, maar ook Polen en Engelsen, onderhandelen vanuit een nationaal belang. ‘Alles is beter in Europa’, dat hoor je buiten Nederland niet veel.”

Passen simpele oneliners bij een complexe maatschappij?

„Door de vele spelers is Europa een diffuus politiek proces. In Nederland moeten twee of drie partijen tot een compromis komen. Dat is lastig voor kiezers, maar vaak nog wel te bevatten. In Europa moeten 27 landen met een ingewikkelde verantwoordelijkheidsdeling tussen Europese Raad, Europees Parlement en Europese Commissie, tot een besluit komen. Het is niet meer aan kiezers uit te leggen wie welke beslissing wanneer waar neemt. Het is zelfs voor politici moeilijk te begrijpen.”

Is wantrouwen jegens Europa te begrijpen?

„Ja, er moet ook sprake zijn van gezond wantrouwen. In het Europees Parlement is maar 10 procent liberaal. Meer macht naar Europa betekent meer macht voor christen-democraten en socialisten. Dat is een belangrijke reden voor mij om terughoudend te zijn. De stemverhoudingen in het eurogebied zijn daarnaast ongunstig voor ons. Van de zeventien eurolanden hebben er nog maar zes een triple-A-rating, waaronder wij en Frankrijk. En de geschiedenis van Europese afspraken is ook niet hoopgevend. Dat juist Duitsland in 2003 een Europees verdrag schond, dat was voor mij een zwarte bladzijde. Dat heeft de optreden van de VVD sterk beïnvloed.”

Bent u na de Europese top van vrijdag optimistischer?

„Nee, want we gaan een jarenlang traject in van hervormingen, vooral in schuldenlanden. En in al die landen zal er tegendruk komen. Kijk naar de protesten van de vakbonden in België, Italië en Griekenland.”