In oude rookfauteuils luisteren naar Frank Zappa

Schrijver Chris van Esterik laat in zijn biografische No Satisfaction overtuigend zien hoe ingrijpend de veranderingen in de jaren zestig in Nederland waren. Zijn Tielse gymnasium, een instituut met een 408-jarige geschiedenis, verdween in een tijd van tegenstrijdige vernieuwingen.

No Satisfaction had een beter omslag verdiend dan het armetierige dat Chris van Esteriks nieuwste boek nu heeft gekregen. Op de voorgrond staat, in zwart-wit, een oude foto van Dries van Ingen op zijn motor, in de jaren zestig een klasgenoot van Van Esterik. Boven hem prijkt, schuin en in lelijke, rode letters, de titel, met daaronder de ondertitel: hoe we werden wie we zijn. Achter Van Ingen doemt bleek-grijzig maar onmiskenbaar het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam op, terwijl No Satisfaction toch echt gaat over de doorbraak van de nieuwe tijd op het Stedelijk Gymnasium in Tiel.

Net als het Barlaeus Gymnasium zat het Stedelijk Gymnasium in Tiel in een plechtig, neoclassicistisch gebouw. In september 1962 gaat Chris van Esterik, zoon van een café-eigenaar in Ingen, het voor het eerst binnen: ‘Het was duidelijk dat Johnny Hoes’ schlager’ Ach was ik maar bij moeder thuisgebleven, die nu al een jaar als hit in de jukebox van het café werd gedraaid, hier bij de schooldeur moest worden afgegeven’, schrijft Van Esterik die in 2003 over zijn jeugd in zijn geboortedorp Ingen Een jongen van het dorp publiceerde. In het laatste jaar van de lagere school had hij een schoolkeuzetest gedaan, een verworvenheid van de nieuwe tijd, met als uitslag: gymnasium. Doorslaggevende reden voor dit advies was dat hij een handigheidstest met ijzerdraadjes niet tot een goed einde bracht: iemand met twee linker handen moest naar het gymnasium.

Drie jaar later is hij dj op een schoolfeest in de gymzaal waar hij leerlingen wild laat dansen op (I Can’t Get No) Satisfaction van The Rolling Stones, door hem en zijn medegymnasiasten verkort tot No Satisfaction. Dan staat plotseling rector Scholte, die van het kleineren van leerlingen zijn werk heeft gemaakt, in de deuropening. ‘Met zijn hoofd vol strofen van Horatius en de liederen van Schubert overziet hij zwijgend en met priemende blik het slagveld der barbaren van zijn school.’

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Vrijdag 2 december 2011, pagina 6 - 7. U kunt de hele recensie hier lezen en het boek bestellen.

    • Bernard Hulsman