Het Westen houdt zich gedeisd

„Niet eerlijk en niet vrij.” „De Russische burger heeft recht op een grondig onderzoek naar alle berichten over fraude en manipulatie rond de verkiezingen.” Dat zei Hillary Clinton, Amerikaans minister van Buitenlands Zaken.

„Berichten over procedureschendingen, zoals het ontbreken van onpartijdige media-aandacht”. En: „Onafhankelijke waarnemersorganisaties die het werk onmogelijk is gemaakt, baren ons ernstige zorgen”. Dat was Catherine Ashton, buitenlandcoördinator van de EU.

Guido Westerwelle, minister van Buitenlandse Zaken van Duitsland: „Rusland heeft nog steeds een lange weg te gaan voor het voldoet aan de OVSE-standaarden.”

Het Westen was gisteren eensgezind in haar kritiek op de gang van zaken rond de Russische parlementsverkiezingen van afgelopen zondag, die volgens internationale waarnemers met behulp van grootschalige fraude werden gewonnen door de partij van premier Poetin. Maar echte harde woorden vielen niet, al reageerde het Kremlin fel op de Amerikaanse kritiek, die zij „onacceptabel” noemde. Er was geen oproep tot sancties. De uitslag werd niet ‘veroordeeld’ , een diplomatiek gezien zwaardere formulering die de Britse minister van Buitenlandse Zaken Hague bijvoorbeeld gebruikte voor de aanslagen in Kabul deze week. Ashton prees de wijze waarop de verkiezingen waren georganiseerd. Jerzy Buzek, de voorzitter van het Europees Parlement zei „bezorgd en gealarmeerd” te zijn, maar voegde er aan toe dat het aanhalen van de banden met Rusland nu „in een hogere versnelling moesten worden gezet”.

Voor veel landen zijn de belangen dan ook groot. Ook voor Nederland, dat tot nu toe nog niet heeft gereageerd op de Russische verkiezingen. Europa en de Verenigde Staten zijn gebaat bij een stabiel Rusland en bij goede betrekkingen met Moskou. Een ‘Russische lente’, een wisseling van de wacht in het Kremlin, al is daar nog lang geen sprake van, zou die belangen kunnen schaden.

Nederland wil de ‘gasrotonde’ van Noordwest-Europa worden, een distributieknooppunt in de Europese gasmarkt. Dat kan Nederland veel geld opleveren. Maar goede banden met Moskou zijn er essentieel voor. Rusland is de beoogde hoofdleverancier van het gas dat door het distributienetwerk moet stromen.

De afgelopen jaren zijn de energiebetrekkingen inniger geworden. Nederland is mede-eigenaar van Nord Stream, een pijpleiding van Rusland naar Duitsland die moet helpen de Nederlandse ambities te verwezenlijken maar tegelijk omstreden is. Omdat die de Europese afhankelijkheid van Russisch gas verder zou vergroten. Dankzij een deal met het Duitse RWE kreeg het Russische staatgasbedrijf Gazprom onlangs een indirecte stem in de Nederlandse energie-infrastructuur. Rusland is ook een grote afzetmarkt voor Nederlandse bedrijven.

Voor Duitsland gelden soortgelijke belangen. Het is de grootste handelspartner van Rusland, zeker op het gebied van gas. De voormalige bondskanselier Schröder is een vriend van Poetin. Na zijn aftreden in 2005 kreeg hij een leidende positie in het Nord-Streamproject. De huidige kanselier Merkel was aanvankelijk kritisch ten opzichte van Rusland. Maar ook onder haar regering zijn de betrekkingen de laatste tijd sterk verbeterd. De Amerikaanse president Barack Obama begon zijn ambtsperiode met de ambitie om de betrekkingen met Rusland een „herstart” te geven. De laatste tijd was echter sprake van een verslechterende relatie. Een van de belangrijkste pijnpunten blijven de Amerikaanse plannen voor een raketschild in Europa. Rusland ziet dat als bedreiging voor zichzelf, hoewel Washington zegt dat het schild tegen Iran gericht is.

In de aanloop naar de verkiezingen in Rusland waarschuwde het Kremlin dat als de VS het plan doorzetten, Moskou raketten zal plaatsen in Kaliningrad, een Russische enclave tussen Polen en Litouwen. President Medvedev dreigde met terugtrekking uit het START-verdrag voor de beheersing van strategische kernwapens. Rusland is voor de VS als doorvoerland ook een belangrijke partner in de oorlog in Afghanistan.

    • Chris Hensen