Het is nu of nooit voor de gewone Rus

Veel Russen hadden nog nooit gedemonstreerd, maar de stembusfraude afgelopen zondag was de druppel. Duizenden betogers stroomden de straat op. Het Kremlin zette knokploegen in en pakte oppositieleden op. Maar het Westen reageert omzichtig. De economische belangen met Rusland zijn te groot.

Unauthorized meeting in Triumph Square in Moscow against election fraud in Russia. For the article by Michel Krielaars, photo by Oleg Klimov.

„Gruwelijk, het is net de Hitlerjugend”, zegt oud-journalist Marius Novitski (62) als hij de vele honderden activisten van jeugdorganisaties Nasji en Molodaja Gvardija ziet en hoort.

Ze zijn door het Kremlin inderhaast naar het Troemfalnajaplein in het centrum van Moskou gedirigeerd om een nieuwe actie van de oppositie te verijdelen. Met vaandels, trommels, knokploegen en intimiderend gedrag. „Niet met journalisten praten”, beveelt hun leider. „En zorg ervoor dat ze geen foto’s van jullie nemen.” De jongeren dragen T-shirts met portretten van president Medvedev en roepen in koor „Medvedev! Overwinning!”

De meesten zijn nog geen twintig. Sommigen zijn dronken. Ze moeten deze dinsdagavond een herhaling voorkomen van het massaprotest van de dag ervoor, dat door de buitenparlementaire oppositie was georganiseerd. Zo’n zevenduizend Russen, geschoffeerd door de vervalste uitslagen van de parlementsverkiezingen, eisten in het centrum van Moskou het aftreden van Poetin. De betoging liep uit op ernstige rellen. Driehonderd activisten werden gearresteerd, onder wie de immens populaire blogger Aleksej Navalny.

Veel van de betogers demonstreerden voor het eerst en zijn nu teruggekomen. „Tot zondag hield ik me niet met politiek bezig”, zegt Ivan, een goed verdienende dertiger. „Ik deel de opvattingen van de oppositie in het geheel niet. Maar door die stembusfraude ben ik de straat opgegaan. Ik wil een eerlijke regering, die zich aan de wet houdt en zich inzet voor het land. Ook moeten er meer serieuze politieke partijen in het parlement komen, die serieuze concurrentie bieden aan Verenigd Rusland, want dat gebeurt nu niet. Al mijn collega’s denken er net zo over, maar zij zijn te bang om te protesteren.”

Tientallen activisten die nu op het plein verschijnen, worden zonder dat ze iets gedaan hebben onmiddellijk door de ME gearresteerd en naar arrestantenwagens gesleurd. Een paar honderd anderen jouwen de pro-Kremlin-activisten uit. „Hoeren!” roepen ze. En: „Dit is ons plein!” De Nasji roepen terug: „Hoeveel betalen de Amerikanen jullie!”

Dan duikt Sergej Mitrochin op, de leider van de liberale oppositiepartij Jabloko, die dankzij de vervalste uitslagen buiten het parlement is gehouden. Ook hij wordt opgepakt, net als parlementariër Ponomarjov van Rechtvaardig Rusland, die door de vervalste uitslag ook is benadeeld. Even later worden ze vrijgelaten. „Als kandidaat-afgevaardigde in de verkiezingen geniet ik juridische immuniteit”, zegt een woedende Mitrochin. „Maar als er íéts illegaal is, dan is het deze bijeenkomst van de Nasji. Met hun leuzen en spandoeken schenden ze de wet.”

Het groepje aanhangers van de oppositie, dat op de hoek van het plein bij de Tsjaikovski-concertzaal staat, kijkt geïntimideerd naar het geweld. „Ik ben helemaal geen oppositie-actvist, maar een gewone burger die zich bedrogen voelt door de verkiezingsuitslagen”, zegt ook de 32-jarige manager Denis Savin. „Ons land heeft een andere leider nodig. Navalny zou het kunnen.”

Maar Navalny staat niet op het plein. Hij is een uur eerder door de rechter tot vijftien dagen cel veroordeeld voor het niet opvolgen van een bevel van de politie. Inmiddels zijn ook oppositieleiders Boris Nemtsov en Vladimir Ryzjkov en mensenrechtenactivist Oleg Orlov gearresteerd. Maar ook zij worden snel weer vrijgelaten, om escalatie te voorkomen.

„Ik liep naast Nemtsov toen een agent hem vroeg of hij even mee wilde komen”, vertelt Orlov even later. „En toen werd hij meteen omsingeld en afgevoerd. Een volstrekt onwettige actie, want Nemtsov deed helemaal niets strafbaars.” Het hoekje van het plein waar de oppositieactivisten zich ophouden wordt leger en leger. De politie duwt de betogers in de richting van de ingang van de metro.

Er vallen rake klappen. In totaal worden zeshonderd activisten gearresteerd. Op Vkontakte, het Russische Facebook, regent het oproepen om zaterdag massaal te komen demonstreren. Het is nu of nooit, zeggen velen.

Het Kremlin zwijgt. Premier Poetin heeft alleen gezegd dat hij na zijn herverkiezing tot president in maart het kabinet zal wijzigen. En president Medvedev doet van alles om de overwinning van zijn partij te benadrukken.

Tegen tien uur taaien ook de pro-Kremlinjongeren af. „Ik vond het cool om op straat wat te mogen schreeuwen”, bekent een jongen. „En ik krijg er vijfhonderd roebel (twaalf euro) voor. En tegen die oppositie heb ik niets, hoor. Wat willen ze eigenlijk?”