Goedkoop zijn heeft een prijs

Werknemers van prijsvechter Lidl klagen al jaren dat de supermarkt de cao niet naleeft.

„Wij kunnen de aantijgingen niet plaatsen”, reageert Lidl.

nederland, de goorn,15-04-2011 boodscappen halen bij de Lidl, Foto: C. Barton van Flymen/Hollandse Hoogte C.Barton Van Flymen/ HH/Hollan>

Vrouwelijke werknemers van supermarktbedrijf Lidl moesten als zij ongesteld waren een ‘menstruatieband’ dragen. Alleen dan kregen zij van hun leidinggevenden toestemming om onbeperkt naar het toilet te gaan; anderen mochten maar één keer per dag. Lidl-personeel werd bespied via videobewaking en soms zelfs geschaduwd door detectives. Van werknemers werden medische dossiers bijgehouden. Daarin stond bijvoorbeeld welke vrouwen plannen hadden om zwanger te worden.

Supermarktconcern Lidl staat niet bekend als goede werkgever. De afgelopen jaren haalde de prijsvechter regelmatig het nieuws vanwege de slechte behandeling van zijn personeel, met name in Duitsland. Die krantenberichten zijn er al een tijdje niet meer, maar de te hoge werkdruk en intimidatie zijn niet verdwenen. Ook in Nederland niet.

Lidl telt in Nederland 376 vestigingen en zo’n achtduizend medewerkers. Op het weblog ‘MeisjeMeisje’ is jaren terug al een speciaal forum opgericht waar Lidl-medewerkers over hun werkgever klagen. Een greep uit de opmerkingen, die tussen 2004 en 2010 werden gepost:

„Personeel wordt tot huilens toe gebracht door de chef. Er wordt gedreigd en geschreeuwd, je hebt geen tot weinig rechten, pauze krijg je regelmatig korter of helemaal niet.”

„Als je de keus hebt: BLIJF BIJ LIDL WEG! Samenvattend: torenhoge werkdruk, vanzelfsprekend moet je altijd klaar staan voor het bedrijf, 50-60 uur werken zonder overuren uitbetaald te krijgen, geen waardering voor je werk. Kerstpakket is een kerststol!”

„Ik ben het met iedereen eens dat de staf je onwijs slecht behandelt. Zit je ergens mee, je bent bijvoorbeeld ziek, praten ze je gelijk een rotgevoel aan en praten ze op hele dwingende toon.”

„Als je ziek bent bellen ze je intimiderend, zelfs dreigend op; dat je toch maar moet komen werken met 40 graden koorts.”

„De bedrijfsleider loopt als een dictator rond en steekt zelf geen poot uit. Als je een keer een dag vrij bent heb je vijftig procent kans dat je gebeld wordt met de vraag of je toch kan komen werken. Als je dan ‘nee’ zegt zijn ze boos en praten ze je een schuldgevoel aan. Het rooster wordt op het laatste moment aangepast en als je zegt dat je al een afspraak hebt, krijg je de wind van voren.”

„Als je je mond opentrekt, word je overgeplaatst naar een ver filiaal.”

Lidl-werknemers, op wie de cao voor het personeel van grootwinkelbedrijven in levensmiddelen van toepassing is, klagen al jaren dat hun werkgever de arbeidsovereenkomst niet naleeft. Zij moeten vaker ’s avonds en op zaterdag werken dan de cao toestaat. Volgens de cao hoeft personeel dat voor 1 juni 2008 in dienst was, niet meer dan twaalf zaterdagen per jaar te werken. Voor iedereen geldt: niet meer dan twee avonden per week.

De roostermakers houden geen rekening met de wensen van de werknemers, zo luidt een andere klacht. Terwijl in de cao staat: ‘Bij het opstellen van de roosters wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met de wensen van de werknemer.’ En: ‘Bij de vaststelling van de arbeidstijden wordt volledig rekening gehouden met afspraken over kinderopvang.’

Roosters worden niet één volle week van tevoren bekendgemaakt, zoals zou moeten, of ze worden zonder overleg aangepast. Werknemers horen vaak pas op vrijdag of zaterdag welke dagen zij de daaropvolgende week moeten werken. Tijdens het werk kunnen zij niet altijd de pauzes opnemen zoals die in hun contract staan.

De Amsterdamse advocate Frederieke van der Hoek stond Farida el Makhloufi (30) bij, die een rechtszaak tegen Lidl aanspande en won. Andere voormalige Lidl-medewerkers, ex-collega’s van Farida, mogen hun verhaal niet naar buiten brengen. Zij troffen een schikking met Lidl en tekenden voor een geheimhoudingsplicht.

„Wat ik heb gezien en gehoord was werkelijk verbluffend”, zegt Van der Hoek. „Het is onvoorstelbaar dat zo’n grote werkgever stelselmatig de arbeidsregels kan overtreden en er nog mee wegkomt ook.” De advocate vermoedt dat de meeste Lidl-werknemers te jong en te ongeschoold zijn om te weten wat ‘normaal’ is.

Kritische werknemers krijgen volgens haar te maken met intimidatie en worden weggepest. Klagers krijgen bijvoorbeeld zwaardere taken dan hun collega’s. Medewerkers met kinderen worden expres in de avonduren en weekeinden ingeroosterd. Of overgeplaatst naar een ander filiaal, verder van hun huis vandaan.

Werknemers die vragen stellen over hun arbeidstijden krijgen te horen dat de cao niet op Lidl-medewerkers van toepassing is, „omdat Lidl een Duits bedrijf is”. En degene die zich met posters in de kantine afficheert als vertrouwenspersoon is dezelfde personeelsfunctionaris die werknemers tegenover zich vinden als er een conflict ontstaat.

Alle Lidl-medewerkers ontvingen vorige maand een folder van vakbond FNV Bondgenoten waarin dertien Lidl-kaderleden zich voorstellen. Het team wil naar eigen zeggen een eind maken aan „de intimiderende stijl van leidinggeven, de hoge werkdruk en het niet naleven van de cao”. De kaderleden zetten zich al langer in voor de rechten van alle Lidl-werknemers, maar treden nu actief naar buiten.

Volgens Fatma Bugdayci-Karatas, bestuurder bij FNV Bondgenoten, is er bewust voor gekozen om ‘de dertien’ „met naam en toenaam” bekend te maken. „We willen ze bescherming bieden. Dat klinkt niet logisch. Maar als wij hun namen bekendmaken en zij vervolgens geïntimideerd worden door de leiding, kunnen wij aantonen wat daar de oorzaak van is.”

In vakblad Distrifood zegt Ronald van der Flier, woordvoerder namens de kaderleden, dat het „niet onze insteek [is] om de confrontatie te zoeken met Lidl en lijnrecht tegenover het bedrijf te gaan staan”. Wat het team wél wil doen is „de lijntjes tussen het personeel en de leiding verbeteren”, door mensen die een klacht hebben te adviseren en te begeleiden. „Het is onze bedoeling om alle zaken samen met Lidl op te lossen.”

De kaderleden gaan alle klachten natrekken. „Zijn het incidenten, of gaat het daadwerkelijk om structurele, landelijke problemen? Het wordt tijd om te kijken waar de pijnpunten zitten”, zegt Van der Flier. Hij klaagt zelf niet, benadrukt hij. „Ik vind het prima werken bij Lidl.”

Dat klinkt niet erg doortastend. Maar volgens FNV-bestuurder Bugdayci-Karatas is het logisch dat Van der Flier zich op de vlakte houdt. „Het is nog nooit voorgekomen dat medewerkers van dit bedrijf zo naar voren treden, of met de pers praten. Zij hebben hun angst overwonnen en willen een signaal afgeven aan hun collega’s: ‘Wij weten wat er gebeurt binnen Lidl. Je kunt voor jezelf opkomen. Dat hebben wij ook gedaan en kijk, wij zijn ook niet geïntimideerd.’ Vergeet niet, deze kaderleden werken nog gewoon bij Lidl.”

In een schriftelijke reactie schrijft Lidl: „Wij kunnen de aantijgingen van FNV niet plaatsen. Wij zien zelf dat er bij ons of bij onze ondernemingsraad nauwelijks klachten komen over het personeelsmanagement. Wij kennen ook geen overtredingen van de cao-afspraken. Als die er wel zouden zijn, is ons standpunt dat wij de cao dienen na te leven. Als hierover een verkeerde indruk is ontstaan bij medewerkers moeten we beter communiceren.”

De voorlichter vervolgt in haar e-mail: „Iets anders is dat Lidl een veeleisende werkgever is. Bij Lidl wordt hard gewerkt en ligt de lat hoog. Dat moet ook. Klanten eisen een prima winkel en attente service. Als medewerkers daar niet aan voldoen, dan spreken we ze daarop aan en overleggen we hoe het anders kan. Dit doen wij altijd volgens de regels en altijd weloverwogen.”

    • Barbara Rijlaarsdam