dvd en web

Naaktworstelen

Women in Love (1969). Regie: Ken Russelldvd-speelfilm

In vrijwel elke necrologie van de vorige week overleden Britse cineast Ken Russel (1927-2011) komt de naakte worstelscène tussen Alan Bates en Oliver Reed in Women in Love ter sprake. Het was 42 jaar geleden een zeer controversiële scène, al was het maar omdat Russell ook echt hun genitaliën in beeld laat komen, en dat is nog steeds een zeldzaamheid in cinema. De scène is heel strategisch geplaatst, precies halverwege de film. De mannen worden atmosferisch belicht door het vuur uit de open haard terwijl ze er flink op los worstelen en hun lichamen steeds bezweter raken. De cruciale scène illustreert een van de belangrijkste thema’s van Women in Love: de zoektocht van Rupert Birkin (Bates) naar iets dat de conventionele liefde tussen man en vrouw overstijgt, of dit nou iets abstract spiritueels is of de aantrekkingskracht tussen twee mannen die een sterke band met elkaar hebben. Eenzelfde non-conformisme tekent Gudrun (Glenda Jackson in Oscarwinnende rol), een kunstenares die zoekt naar vrijheid en iemand die haar niet alleen lichamelijk, maar ook intellectueel kan bevredigen – iets wat de industrieel Gerald (Reed) niet lukt. Het is verleidelijk om in de rusteloze zoektocht van Rupert en Gudrun naar iets buiten de verstikkende norm een parallel te zien met Russells behoefte films te maken die zich ontworstelen aan de Britse traditie van sociaal-realistisch drama. Zijn universum is vol heftige emotie, magie, demonen en heksen. Heel on-Brits allemaal.

André Waardenburg

Glimopera

Tommy (1974). Regie: Ken Russelldvd-speelfilm, alleen via import

Van alle rockopera’s is de Ken Russels verfilming van Tommy (1974) beslist een van de mafste. Het is niet zo moeilijk om opgewonden te doen over de idiote geëxalteerde beeldenreeksen die we over ons uitgestort krijgen. En er valt zowaar een verhaaltje te reconstrueren uit het geren, geklim, gezwem en gezwoeg van Roger Daltrey, zanger van The Who, als Tommy, doofstom en blind opgegroeid en toch flipperkampioen (in Pinball Wizzard, het beroemdste nummer, zit met Elton John met megabril achter een tot piano omgebouwde flipperkast). Na een wonderbaarlijke genezing wordt hij goeroe van een hippiesekte, valt uit de genade en maakt dan nogmaals een soort verlichting door. Dat doof, stom en blind zijn is natuurlijk een metafoor. En dan kan de trip beginnen. Ken Russell heeft The Who vermoedelijk een grote dienst bewezen door in de film de losse nummers van de door gitarist Pete Townsend geschreven rockopera aan elkaar te smeden. Al is Tommy nu alleen dragelijk als historisch curiosum, trippy camp-ervaring of voor liefhebbers van gitaarsolo.

Dana Linssen

Tegenfilm

Mahler (1974). Regie: Ken Russelldvd-speelfilm

Ken Russell laat in deze semi-biografische film de voor zijn carrière tot het katholicisme bekeerde jood Mahler een musicalnummer uitvoeren met de notoire antisemiet Cosima Wagner; inclusief in glittersteentjes vervaardigde hakenkruizen op het broekje om Cosima's achterste. Weinig zachtzinnig allemaal, maar energiek en onmiskenbaar Russell is het zeker.

Russell maakte zijn Mahlerfilm in reactie op het kort daarvoor uitgebrachte Death in Venice van Visconti, waarvan nog een nagebootste scène vanuit een treinraampje is te zien in zijn eigen film. Bij Russell geen passieve weemoed, doodsdrift en sensualiteit, in een wolk van Mahlerklanken, maar conflict, nachtmerrie, pandemonium. Hoe hij bekende passages uit de symfonieën over laat gaan in zijn eigen filmgeluid, is razend knap en verraadt dat hij het werk echt goed kent. De focus ligt op Mahlers conflict met zijn jonge echtgenote Alma, die hij het componeren zou hebben verboden. In werkelijkheid had hij haar voor het huwelijk gewaarschuwd dat hij de enige componist in het huwelijk wenste te zijn, ze had dus nog teruggekund. Toch niet hetzelfde.

Peter de Bruijn