Den Haag kruipt naar Brussel toe

Morgen begint de cruciale top van Europese regeringsleiders in Brussel over de toekomst van de euro. Nederlandse politici bezinnen zich. Het dilemma: accepteren we meer Europese invloed?

Gaat Europa straks ook over de inhoud van het koffertje dat de minister van Financiën meeneemt naar de Tweede Kamer? In maart van dit jaar was een grote Kamermeerderheid daarover nog helder: Brussel mag zich wel bemoeien met de hoogte van het begrotingstekort en de staatschuld, maar gaat niet over maatregelen die hier invloed op hebben. Europa mag zich dus niet bemoeien met ‘onze’ btw, de hoogte van ‘onze’ ambtenarensalarissen of ‘onze’ hypotheekrenteaftrek.

Een motie van Arie Slob (ChristenUnie) die hierover helder was, kreeg brede steun; alleen D66 en GroenLinks wilden Europa meer macht geven. Maar driekwart jaar later heerst er brede twijfel over die ferme opstelling. Het was de Franse staatsman Talleyrand die zei dat de ware politicus het onvermijdelijke in een vroeg stadium herkent, het niet al te zeer bestrijdt en het vervolgens bevordert. De Nederlandse politiek lijkt nu toe aan dat laatste stadium.

Zo nuanceert de PvdA nu haar standpunt over de motie-Slob. Europa staat aan de vooravond van ingrijpende besluiten; een motie van driekwart jaar geleden doet er weinig meer toe. In een debat dat vooruitloopt op de cruciale Eurotop van regeringsleiders, morgen en overmorgen in Brussel, zal de PvdA vanavond pleiten voor krachtige maatregelen die verder gaan dan de afspraken die de Europese leiders een maand geleden maakten. Fractievoorzitter Job Cohen (PvdA): „Niet de standpunten, maar de oplossingen zijn snel achterhaald.”

Los van de PVV en de SP worstelen de grote partijen met met de aanpak van de uitdijende eurocrisis. Lijdt dit niet onvermijdelijk tot meer bevoegdheden voor Brussel? Na aanvankelijke aarzelingen bepleit regeringspartij CDA nu een Europees begrotingsinstituut. De omslag in het denken kwam deze zomer, vertelt fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma: „Ik kijk uit het raam naar hoe de wereld eruitziet. En het is niet zo dat de wereld zich aanpast aan mijn standpunten.”

VVD-fractieleider Stef Blok worstelt vooral met de communicatie met het grote publiek. „Mensen begrijpen de waarde van de interne markt”, aldus Blok. Maar wat ze „lastig vinden” is dat er geld gaat naar landen met hoge schulden, en dat de VVD daarmee akkoord gaat als ze hervormen. „Dat deel wordt slecht begrepen.” Maar over strenge sancties voor landen die slecht presteren heeft zijn partij „het gelijk aan zijn zijde”, zegt hij.

Laurens Jan Brinkhorst, oud-minister (D66) en voorstander van verdere Europese integratie, ziet dat politici zich in „allerlei bochten moeten wringen” om de Europese realiteit bij te houden. Dat zal ook vanavond weer gebeuren, als de Tweede Kamer met Rutte praat over de Nederlandse ‘inzet’ tijdens de top in Brussel. Rutte’s uitgangspunt is nog altijd een beperkte invloed van Europa. „De Nederlandse voorstellen bevinden zich binnen de contouren van de motie-Slob”, zei hij. Maar zoals Rutte met een lach vaststelde: „Ik heb de Franse president niet over de motie-Slob horen praten.”

Interviews fractievoorzitters: pagina 24 en 25