Aanhoudende eurocrisis dwingt politici tot 'flexibele stelligheid'

Politici die een uit- weg uit de eurocrisis zoeken, komen niet ver als ze koste wat kost vasthouden aan hun standpunten. Wie durft nog te beweren dat redding van de euro geen overdracht van soevereiniteit vergt?

Voor de net aangetreden premier Mark Rutte (VVD) was het een leerzame les. Twee weken nadat hij in oktober vorig jaar regeringsleider was geworden, toog hij naar Brussel voor overleg met zijn Europese collega’s. Vooraf had hij een duidelijk standpunt ingenomen: de Europese begroting mocht met géén cent omhoog. Na een dag onderhandelen moest hij in Brussel mededelen dat de begroting 2,9 procent omhoogging.

De Franse president Nicolas Sarkozy heeft zich lang verzet tegen sancties voor landen die Europese begrotingsregels overtreden. Deze week liet hij weten in te stemmen met (semi-)automatische sancties.

De eurocrisis vraagt flexibiliteit van politici. Politicoloog Gerrit Voerman: „Met een eurocrisis als deze is het belangrijk om standpunten gedwongen bij te stellen.” Hij ziet een toenemende discrepantie tussen de complexiteit van de samenleving en de stelligheid van politieke standpunten.

Voerman: „De reikwijdte van de politiek neemt af. Nederlandse politici hebben geen invloed op de ontwikkelingen in Griekenland, maar als dat land failliet gaat, moet Nederland extra bezuinigen.” 

Begin september formuleerde het kabinet-Rutte zijn visie op de toekomst van de Economische en Monetaire Unie en de euro. Uitgangspunt: geen aanvullende Europese afspraken maar strikte, afdwingbare naleving van de bestaande. Toch gaf Rutte eind oktober op de Europese top zijn fiat aan een „strakkere coördinatie van het economisch beleid” in Europa en aan bijeenkomsten om „richtsnoeren voor het economische en budgettair beleid” op te leggen. En wat te denken van de Duitse bondskanselier Merkel die afgelopen vrijdag in de Bondsdag zei dat niet langer gesproken moest worden over een begrotingsunie, maar dat deze moest worden ingevoerd? Betekent dat niet een vorm van soevereiniteitsoverdracht?

Oud-minister Laurens Jan Brinkhorst (D66) vindt dat ‘de politiek’ de bevolking twintig jaar lang „op het verkeerde spoor gezet” door te weinig te benadrukken wat de zegeningen van Europa zijn.

Frankrijk en Duitsland zien volgens hem Europa als een middel om een belangrijke rol op het wereldtoneel te spelen, Nederland niet. Brinkhorst: „Dat Sarkozy een rol wil blijven spelen in de Europese Unie, komt niet voort uit liefde voor de EU, enkel uit liefde voor zijn eigen land.”

    • Huib Modderkolk