AA+ wordt straks het nieuwe Triple A

Wanneer een leraar nooit een 10 geeft voor excellent werk, hooguit een 9, dan is dat cijfer feitelijk het hoogst haalbare. Een 9 is dan in wezen een 10 geworden, het beste cijfer, alleen mag het zo formeel niet heten.

Een vergelijkbare situatie kan ontstaan nu Standard & Poor’s (S&P), de Amerikaanse beoordelaar van kredietwaardigheid, maandag zijn oordeel over de financiële positie van vijftien eurolanden heeft opgeschort in afwachting van een mogelijke verlaging.

S&P’s vreest een politieke impasse, twijfelt aan het vermogen van landen om hun schulden te verlengen én nieuwe te maken en vraagt zich af of de Europese Centrale Bank nog oplossingen in petto heeft.

Standard & Poor’s vat zijn oordeel over kredietwaardigheid, de rating, niet samen in cijfers, maar in letters. De superieure beoordeling is AAA. Onder de vijftien gewaarschuwde landen zijn ook de landen met die superieure AAA-status, waaronder Nederland en Duitsland.

Met de waarschuwing mengt S&P’s zich welbewust opnieuw in het politieke krachtenveld. De waarschuwing kwam enkele uren na het akkoord van de Franse president Sarkozy en de Duitse bondskanselier Merkel over inniger Europese samenwerking en enkele dagen voor de cruciale eurotop van 8 en 9 december. Het alarm lokt de gebruikelijke kritiek uit. Net als de Amerikaanse president Obama in de zomer bezwaar maakte tegen ‘zijn’ AAA-verlaging doen Europeanen het nu. Alleen zijn Europese politici venijniger omdat de boodschapper ‘niet van hier’ is en typisch Europese omstandigheden niet zou begrijpen.

Over de vraag welke gevolgen een verlaging van de AAA-status naar AA+ heeft, lopen de meningen uiteen. In theorie betekent een lager kredietoordeel een hoger risico voor de belegger. En een hoger risico vertaalt zich in de noodzaak om meer rente te betalen voor hetzelfde geld. In de praktijk blijkt, zoals de landen in de eurozone de afgelopen weken aan den lijve hebben ondervonden, dat beleggers ook hun sommetjes maken en impressies over kredietwaardigheid vertalen in lagere obligatiekoersen en stijgende rentetarieven. Een eventuele verlaging zal zonder twijfel kapitaal in beweging zetten naar landen die nog wel een AAA-rating hebben, zoals Zwitserland. Maar hoeveel geld wil een belegger aan de Zwitserse staat lenen en hoeveel staatsschuld is voorhanden in Zwitserland voordat sprake is van een luchtbel die zal knappen?

De verlaging van de rating is pijnlijk voor landen die zich niet graag de les laten lezen door particuliere rekenmeesters van Wall Street. In de praktijk zal blijken dat risico mijdende beleggers hun geld ergens moeten en ook willen blijven investeren. Dan accepteren zij S&P’s nieuwe oordeel van AA+ als hoogst haalbare. Als het nieuwe AAA.