WK hardrijden in 1889 op ijsbaan Museumplein

V ijftienhonderd toeschouwers op de tribune, vlaggen van Nederland, Amsterdam, Amerika, Noorwegen, Rusland, Duitsland, Engeland. Ondanks de dooi maken de 22 rijders zich die 8 januari 1889 op voor het eerste WK hardrijden op de schaats. Baron de Salis en de Amsterdamse Sportclub houden het driedaagse toernooi op het Museumplein. Mooie tekening van de rit tussen de Rus Von Panschin en de Amerikaan Donoghue, juichende fans op de achtergrond. Thialf van de 19de eeuw lag niet in Heerenveen, maar in Amsterdam.

Acht eeuwen schaatsen in Amsterdam, heet een onlangs verschenen boek van Niko Mulder en Jos Pronk, een uitgave van De Poolster. De WK in 1893, ook op het Museumplein met winnaar Jaap Eden, komt uitvoerig aan de orde. Aanleiding voor het rijk geïllustreerde boek is het vijftigjarig bestaan van de Jaap Edenbaan. De eerste kunstijsbaan van Nederland is de bakermat van vele schaatssuccessen. Maar Amsterdam bleek al veel eerder in de ban van het ijs. De conclusie van Ard Schenk en Kees Verkerk, die het voorwoord schreven? „Dat het ijs al eeuwen de Amsterdammers verbindt, dat het bij de stad hoort als de duifies en de Dam en dat er door de allereerste inwoners al geschaatst werd.”

Nergens ter wereld gaat de historie van de hout-ijzeren schaats verder terug dan in Amsterdam, blijkt in het 160 pagina’s tellende boek. Op de hoek van de huidige Dirk van Hasseltsteeg en de Nieuwendijk vonden stadsarcheologen in restanten van een smederij uit de dertiende eeuw „een elzenhouten klos met een dubbel omgeslagen ijzer”. Afbeeldingen van schaatsers op de Amstel, een schilderij van Rembrandt, verhalen over een gilde van schaatsenmakers, ijsbrekers en landijsbanen. IJskaarten, reclame voor de „Noorse schaatsenfabriek Viking” van J. Havekotte op de 3e Oosterparkstraat 125. Jeen van den Berg en de Grachtenrace van 1956. Amsterdam schaatsstad!

Acht eeuwen schaatsen in en om Amsterdam, door Niko Mulder en Jos Pronk. ISBN: 9789461905109. Te bestellen via: www.stichtingdepoolster.nl. Prijs: 15 euro.