Vrijblijvende beloftes voor Afghanen

Nieuwsanalyse

De Afghanistan-conferentie heeft weinig concreets opgeleverd. De buitenwereld is zeer verdeeld over Afghanistan.

De bedoeling van de internationale Afghanistan-conferentie was de Afghanen gerust te stellen dat ze niet aan hun lot zouden worden overgelaten na het vertrek van de buitenlandse troepen in 2014. Daarom riepen alle deelnemende westerse ministers van Buitenlandse Zaken in Bonn gisteren de hele dag om het hardst dat ze ook nadien pal achter het land blijven staan.

De Duitse gastheer, minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle, zei na afloop zelfs dat „de grondvesten zijn gelegd voor een vrij en welvarend Afghanistan”. Zijn Afghaanse collega Zalmai Rassoul was minder uitbundig, al zei hij beleefdheidshalve dat hij tevreden was met de uitkomst van de bijeenkomst.

Veel Afghanen herinneren zich nog hoe de westerse landen begin jaren ’90 hun handen van het land aftrokken, zodra het door de toenmalige Sovjet-Unie gesteunde bewind in Kabul was gevallen. Het resultaat was een verwoestende burgeroorlog, die uitmondde in de heerschappij van de Talibaan. Ze vrezen een herhaling van dit scenario.

Mahmoud Saikal, een voormalige onderminister van Buitenlandse Zaken die gisteren eveneens in Bonn was als onafhankelijk adviseur, noemde de opbrengst van ‘Bonn’ teleurstellend. „In de slotverklaring staan louter toezeggingen die geen bindende werking hebben”, zei hij.

Westerse landen, die zich geconfronteerd zien met enorme schuldenlasten, hoedden zich er in elk geval voor bedragen te noemen voor de periode na 2014. Daarvoor was ‘Bonn’ ook niet bedoeld, zeiden ze. Het was in de woorden van Westerwelle, een „politieke conferentie”.

Ook naar die maatstaf was het succes van ‘Bonn’ echter twijfelachtig. De deelnemers konden niet verbloemen dat de internationale gemeenschap juist zeer verdeeld is over Afghanistan. Terwijl Karzai en de zijnen graag zien dat de Amerikanen ook na 2014 nog militairen op Afghaans grondgebied stationeren, maakte de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Ali Akbar Salehi gisteren duidelijk dat zijn land dat zeer onwenselijk acht. „We beschouwen zo’n benadering als strijdig met pogingen de stabiliteit te handhaven.”

Een ander zo mogelijk nog belangrijker buurland, Pakistan, boycotte de conferentie zelfs wegens een conflict met de Verenigde Staten over beschietingen op Pakistaanse grensposten, waarbij 24 doden vielen. De VS en Pakistan liggen echter al langer met elkaar in de clinch juist wegens het Afghanistan-beleid. De Pakistanen willen meer greep op de ontwikkelingen in het buurland en gebruiken daarvoor vaak de Talibaan, al dan niet via terroristische acties.

„Zonder medewerking van Pakistan hebben vredesonderhandelingen met de Talibaan ook geen kans van slagen”, zei Enayat Ullah Babur Farahmand, een Afghaanse parlementariër van Oezbeekse afkomst die de conferentie in Bonn eveneens bijwoonde.

Zelfs de Amerikanen zijn het onderling niet geheel eens over de te volgen aanpak. Het Pentagon wil voorlopig nog doorgaan met stevige militaire operaties, terwijl het ministerie van Buitenlandse Zaken van Hillary Clinton liever inzet op vredesoverleg.

De militairen kunnen wijzen op successen. Vooral in het zuiden van Afghanistan hebben de Talibaan zware klappen opgelopen. Militairen van ISAF, de internationale vredesmacht, schatten dat Talibaan-aanvoerders op het middenniveau een levensverwachting van maar drie weken hebben, meldde het Britse weekblad The Economist vorige week. Ze missen de capaciteit om grote militaire acties te ondernemen en nemen daarom hun toevlucht tot terrorisme. Maar daarbij sterven veel burgers en ze maken zich er snel gehaat mee bij de bevolking.

Zo’n robuuste militaire aanpak vindt ook in Europa weinig steun, zeker niet bij Guido Westerwelle. „We hebben allemaal moeten erkennen dat er geen militaire oplossing komt en dat er een politieke oplossing moet komen”. Mooie woorden, maar veel schieten de Afghanen er voorlopig niet mee op.