Spulletjes van de dode dictator

Journalist Harald Doornbos nam 18 kilo spullen mee uit de puinhopen van Gaddafi’s hoofdkwartier in Libië.

Die zijn nu te zien in Breda, maar Libië wil ze graag terug.

Nederland, Breda, 30-11-2011 Expositie van Gaddafi parafernalis, meegenomen door journalist Harald Doornbos in bedrijvenverzamelgebouw Kickstart. Foto: Joyce van Belkom Joyce van Belkom

Ze zijn nog tot 16 december te zien in Breda: een gebutste Chanel brillendoos, het hangslot van de kooi waarin Seif al-Islam tijgers hield, een parfumdoosje met opdruk ‘j’adore’ en het kattenpaspoort van Doudi. Bovendien hangen aan de muur een affiche van Iron Maiden en een linnen poster met de glorieuze Gaddafi in kolonelsuniform, maar wel door opstandelingen met messteken in vieren gereten.

Deze parafernalia werden door Midden-Oosten correspondent Harald Doornbos (GPD en buitenlandse media) gevonden in de puinhopen van Gaddafi’s hoofdkwartier en het huis van zoon Seif. Doornbos nam een tas met 18 kilo aan oorlogssouvenirs mee, zoals hij bij Pauw & Witteman vertelde. Hij liet ook een foto zien waarop hij zich naast het lijk van Gaddafi had laten vereeuwigen: „Misschien had ik dat niet moeten doen.”

Van een portret van Gaddafi’s vrouw is het grootste deel van de goudgerande lijst en het glas door een ingebrande laag zwartgeblakerd. Safia’s gezicht komt achter het deels beroete glas tevoorschijn met wat verdacht veel lijkt op een vertrokken uitdrukking rond haar mond. Ook andere voorwerpen roepen vragen op, zoals cataloguspagina’s met naast iedere portretfoto van een fotomodel een rijtje persoonskenmerken en foto’s in uitdagende houdingen; playmates voor de inmiddels gevangen genomen en vingertopjes missende zoon Seif?

In een vitrine liggen twee verfomfaaide Groene Boekjes (Moammar Gaddafi’s ‘Rode Boekje’). Ze werden gevonden in het leegstaande zwembad bij Gaddafi’s onderkomen.

Jeroen Kant, die de tentoonstelling in starterscentrum Kickstart heeft ingericht, wijst naar een grote, vage foto, waarop Seif onder een tentafdak luistert naar een man achter een microfoon, omringd door mannen met opgeheven armen en gebalde vuisten. Kant: „Zie je die blik in hun ogen? Er klopt iets niet aan, ze zijn niet enthousiast, lijken hartstikke bang.”

Ernaast hangt hij een fotocollage van Gaddafi: in kolonelsuniform met sjerp, medailles en zonnebril, met een rond petje op, of in bedoeïenengewaad gehuld. „De foto’s komen uit een tijdschrift met alleen maar afbeeldingen van hemzelf, verder niets”, vertelt Kant.

Een enigszins genant, voyeuristisch gevoel bekruipt je bij het bekijken van vakantiekiekjes, een recept voor dochter Hana, het Engelse lesboek waarvan de oefeningen tot pagina 80 zijn ingevuld, een besmeurd meisjesshirt met daarop hondje Snoopy en een fotoalbum met op het omslag een palmboom met ondergaande zon. Het roept associaties op met het (post mortem) stalken van een vreemde familie uit een verre cultuur. De expositie is controversieel gebleken. Onder andere door een discussie op internet en tegenstanders die spreken van ‘lijkenpikkerij’.

Michel Spekkers, initiatiefnemer van Kickstart, vertelt dat de komende dagen ook schoolklassen de gratis tentoonstelling met Gaddafi-parafernalia komen bekijken. Plan was dat hij nog naar Keulen en New York zou gaan, waarna de spullen, zo zei Doornbos eerder, vermoedelijk op zijn zolder zouden belanden.

Maar de Libische viceambassadeur, Ahmed al-Tabouli, vertelt dat hij het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken inmiddels heeft verzocht te helpen de spullen terug te brengen naar Libië. Hij is verrast dat ze illegaal naar Nederland zijn meegenomen: „Mensen nemen in zo’n situatie dingen mee, er is ook geen goede grenscontrole momenteel. Maar er zitten ook persoonlijke bezittingen van Gaddafi tussen. Ik hoop dat ze naar Libië teruggaan. De autoriteiten daar moeten dan beslissen of ze tentoongesteld of teruggegeven worden aan de eigenaars.”

Harald Doornbos reageert op de ontstane situatie: „Ik denk niet dat ze na de hier ontstane consternatie nog naar Keulen of New York gaan. Ik wil ze graag overhandigen aan de Libische ambassade. Mijn missie, dat deze ‘troep met een verhaal’, zoals ik het wel noem, niet in de brand werd gestoken en bewaard bleef voor het nageslacht, is hiermee volbracht. Het gaat toch om een 42 jaar lange zwarte pagina in de Libische geschiedenis als onderdeel van een unieke revolutie in het Midden-Oosten. Ik hoopte dat mensen daarover zouden gaan praten. Nu vind ik het belangrijker terug te gaan naar het Midden-Oosten om er verslag te doen, dan hier een onbelangrijke discussie te voeren of het hierbij nou ging om diefstal.” 

expositie

Gaddafi tentoonstelling

T/m 16 dec, Kickstart, Bredawww.kickstartbreda.nl

    • Lex Veldhoen