Heeft Ernest Louwes het nou wel of niet gedaan?

Bij de Deventer moordzaak heeft het Nederlandse rechtssysteem gefaald.

Veroordeelde Ernest Louwes is onschuldig, stelt Ton Derksen in zijn nieuwe boek.

Door Joke Mat

De Deventer moordzaak is een cold case. Ernest Louwes, de man die werd veroordeeld voor de moord uit 1999, kwam twee jaar geleden vrij. Toch kwam de zaak nooit echt tot rust. Het vandaag verschenen boek Leugens over Louwes van emeritushoogleraar wetenschapsfilosofie Ton Derksen blaast de twijfel van velen nieuw leven in.

Derksen publiceerde vijf jaar geleden een boek over de zaak-Lucia de Berk, dat het beeld over die zaak deed kantelen. Vorig jaar werd de ‘moordende verpleegkundige’ na ruim zes jaar gevangenschap vrijgesproken. Over Louwes was Derksen aanvankelijk neutraal, zegt hij. „De kans dat hij het gedaan had, was voor mij fiftyfifty.” Nu ziet hij ook deze veroordeelde als een slachtoffer van een falend rechtsysteem.

Wat bewijst voor u dat Louwes de moord niet heeft gepleegd?

„Heel belangrijk is zijn kennis van een file bij Harderwijk rond het tijdstip van de moord in Deventer. Volgens het Openbaar Ministerie heeft hij dat verhaal achteraf bedacht om zichzelf vrij te pleiten. Maar die file werd pas later die avond op de radio gemeld. Alles pleit ertegen dat Louwes die melding gehoord heeft. Bovendien betrof de melding een andere plaats.

„Verder is er geen motief. Als haar executeur-testamentair ging Louwes over het kapitaal van de weduwe beschikken, maar niets wijst erop dat hij dat geld in eigen zak wilde steken. Ik heb zelfs een psychiater gevonden die hij had benaderd over een donatie uit de erfenis.”

Een groep burgers, onder wie Maurice de Hond, heeft jaren fanatiek geprobeerd Louwes’ onschuld te bewijzen, zelfs door een andere dader aan te wijzen (‘de klusjesman’). Schaart u zich in dat kamp?

„Nee. Op het eerste gezicht pleit er waanzinnig veel tegen Louwes. Veel van die ‘burgers’ schuiven dat zonder veel argumenten terzijde. Over de klusjesman wil ik sowieso niets zeggen. Wie de moord wel heeft gepleegd, weet ik niet. Onder de burgers zijn wel enkele mensen die ik heel verstandig vind en die mij zeer hebben geholpen. Een van hen is Jan Willem Bakker, een arts die in Italië woont. Hij heeft nooit enige pressie uitgeoefend, alleen gevraagd wat hij voor mij kon doen. Maurice de Hond is op afstand gebleven.”

Heeft u Louwes zelf gesproken?

„Hij is één keer vijf minuten bij mij thuis geweest. Hij wilde me graag spreken over een eerder boek van mij. Later ben ik een keer bij hem geweest om de agenda van zijn vrouw te bekijken. Zijn vrouw wilde de zaak laten rusten, Louwes zei dat niet te kunnen. Hij zei: ‘Ik ben degene die er nog steeds op aangekeken wordt.’ Beide benaderingen kan ik me ontzettend goed voorstellen.”

Doorslaggevend voor Louwes’ veroordeling was DNA-bewijs. Onderzoekers van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) troffen in 2003 zijn DNA aan op de blouse van het slachtoffer. Dat Louwes de vrouw op de dag van de moord een kort, zakelijk bezoek had gebracht, kon volgens het NFI niet de verklaring zijn. Het DNA werd aangetroffen in zulke grote hoeveelheden dat het wel moest zijn overgedragen door gebruik van geweld. Het hof van Den Bosch nam deze redenering over.

Aan de hand van NFI-gegevens waar de verdediging later over kon beschikken, laat Derksen zien dat de monsters die het NFI gebruikte veel minder DNA bevatten dan was gesuggereerd. Ook was uit wetenschappelijk onderzoek toen al bekend dat DNA in grotere hoeveelheden kon worden overgedragen door handen schudden of hoesten.

Waarom zouden deskundigen liegen?

„Ik zou het graag weten. Wat ik wel voortdurend vaststel: als je betaald wordt door iemand, krijg je toch de neiging dingen iets meer te zien volgens de opvattingen van die persoon. Wij zijn als intellectuelen veel te optimistisch over wat er in de rechtszaal gebeurt. Als je de requisitoirs van deze zaak naast het bewijsmateriaal legt, zie je hoe ook officieren en advocaten-generaal zitten te liegen en te draaien.”

Zo is er de Zwolse officier van justitie die in de rechtszaal betoogt dat Louwes zijn bewering dat hij ’s ochtends bij de weduwe is geweest niet kan staven, terwijl ze dit in een vertrouwelijke brief aan de advocaat-generaal noteert als feit: „Die ochtend is verdachte ook bij het slachtoffer geweest.”

Is de Deventer moordzaak een gerechtelijke dwaling?

„Wel in de zin dat iemand is veroordeeld voor iets wat hij niet gedaan heeft. Maar ik vind het moeilijk te zeggen of de rechters anders hadden moeten oordelen. Zij gingen af op wat deskundigen en het OM hun vertelden. Als al die gegevens waar waren geweest, is het een heel begrijpelijke veroordeling.”

OM en NFI stellen nog niet op het boek van Derksen te kunnen reageren omdat ze de inhoud nog niet kennen. „We nemen op voorhand met nadruk afstand van de uitspraak dat het NFI ‘leugens’ zou hebben verteld”, aldus een woordvoerder van het NFI.

    • Joke Mat