De politiek kan veel leren van voetbal

Oud-president Lech Walesa is blij met het EK voetbal.

Dan kan Polen laten zien dat het „een modern land is geworden dat zich nergens voor hoeft te schamen”.

Aerial view taken on August 21, 2011 shows the PGE Arena football stadium that was built for the UEFA Euro 2012 to be held in Poland and Ukraine from June 8, 2012 to July 1, 2012. The Architect is RKW Rhode Kellermann Wawrowsky, structural engineer the office Bollinger+Grohmann. AFP PHOTO EUROLUFTBILD.DE / ROBERT GRAHN AFP

‘Het bureau Lech Walesa’ is gevestigd in de Groene Poort, in het hartje van het oude centrum van Gdansk. De scheepswerf waar Lech Walesa als elektromonteur de onafhankelijke vakbond Solidarnosc in de jaren tachtig van de vorige eeuw oprichtte, ligt op twintig minuten lopen. De 68-jarige Walesa noemt zichzelf ruim twintig jaar na de val van het communisme „de laatste revolutionair van Europa”. De oud-president van Polen houdt wereldwijd lezingen waar hij nog steeds zijn evangelie verkondigt. Vorig jaar werd hij benoemd tot ‘vriend nummer 1’ van het Europees kampioenschap voetbal in Polen en Oekraïne.

Gdansk ontvangt komende zomer als een van de vier Poolse gaststeden onder meer wereldkampioen en Europees kampioen Spanje, Italië, Ierland en Kroatië. Duitsland slaat zijn basiskamp op in de stad die voor de Tweede Wereldoorlog nog Duits grondgebied was. „De stad Gdansk heeft vanuit historisch opzicht banden met heel veel verschillende landen”, stelt Walesa. „Daarom wordt het EK voor ons hier zo interessant.”

Welke betekenis kan de organisatie van het EK voetbal hebben voor Polen?

Lech Walesa: „Door het communisme waren we de aansluiting met West-Europa kwijt. De democratie in Polen heeft ervoor gezorgd dat een aantal problemen zijn opgelost, maar we zijn er nog niet. Met een groot internationaal evenement als het EK kunnen we ons aan Europa tonen. Politiek en sport kunnen zich aan elkaar optrekken. We kunnen laten zien dat Polen een modern land is geworden dat zich nergens voor hoeft te schamen. Kijk naar de Arena in Gdansk. Eerst was daar een soort moeras bij de vervallen scheepswerven. En nu staat daar een gloednieuw stadion. Misschien zijn we nog niet in staat om de Olympische Spelen te organiseren, maar wel een Europees kampioenschap. Dat is al heel wat.”

Politiek en sport gaan in Gdansk hand in hand. Is Lechia Gdansk meer dan een voetbalclub?

„Het communisme verbood ons samen te komen. Dat kon wel bij Lechia Gdansk. Dat is een club van vechters. Daar konden we samen laten zien dat we sterk waren. Ik was niet bang toen ik in 1983 tijdens de wedstrijd tegen Juventus op de tribune stond. Ik moest daarheen. We vochten samen tegen het communisme. Maar vandaag de dag moeten we het niet overdrijven. Tachtig procent van de club is gericht op sport, misschien blijft er twintig procent over voor andere activiteiten. Neem de organisatie van het EK. Ik heb de houding van ons volk de afgelopen jaren zien veranderen, het vertrouwen in eigen kunnen is toegenomen.”

Kan het EK voetbal Polen en Oekraïne dichter bij Europa brengen?

„ Ja, dat denk ik wel. We liggen in het midden van Europa. Daar moeten we gebruik van maken. God heeft ons deze plek gegeven. In de oorlogstijd was het de moeilijkste plek. Maar in vredestijd is het juist een perfecte plaats. En tijdens het EK staan we ook nog eens in het middelpunt van de belangstelling.”

Wat hebben Polen en Oekraïne met elkaar gemeen?

„Zonder een vrij Oekraïne is er geen vrij Europa. Oekraïne is een schitterend land, maar maar heeft nog wel wat problemen te overwinnen. Aan de andere kant hebben ze in sommige opzichten ook een voorsprong. Neem de landbouwproducten in Oekraïne, die bevatten geen pesticiden. Wij hebben in Polen na de val het communisme grote stappen moeten nemen. Waar jullie in Nederland soms twintig jaar over hebben gedaan moesten we in één of twee jaar doen. Polen en Oekraïne zijn op de goede weg. Maar er is tijd nodig.”

Duitsers zwaaiden bij het WK in 2006 voor het eerst sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog weer massaal met hun vlag. Basken en Catalanen vierden samen met Madrilenen de wereldtitel van Spanje. Kan voetbal Europa verenigen?

„Die voorbeelden zijn niet goed genoeg benadrukt en uitgewerkt. Ik was de laatste revolutionair in Europa, maar aan de horizon doemen nieuwe problemen op. Kijk naar de crisis in landen als Griekenland, Italië, Portugal en Spanje. De eenheid van Europa is in gevaar. Democratie geeft mensen rechten, maar ook plichten. Dat moet iedereen vandaag de dag goed beseffen. We kunnen nog veel van de voetbalsport leren. Op een voetbalveld zijn de regels voor iedereen hetzelfde, dat zou in Europa voor alle lidstaten ook zo moeten zijn. Alleen dan heeft Europa toekomst.”

Gaat u de wedstrijden in Gdansk bezoeken?

„Natuurlijk, daar kijk ik nu al naar uit. Gdansk zal op een positieve manier in de schijnwerpers staan.”

    • Koen Greven