'De politiek kan nog veel leren van het voetbal'

Oud-president Lech Walesa is blij met het EK voetbal. Dan kan Polen laten zien dat het „een modern land is geworden dat zich nergens voor hoeft te schamen”.

FILE - In this Feb. 2, 2010 file picture former President of Poland, Lech Walesa, attends a press conference in Miami, Fla, USA. Poland's former President Lech Walesa says he supports Occupy Wall Street movement in New York that protests against corporate greed. Nobel Peace laureate Walesa told The Associated Press on Thursday Oct. 13, 2011 that he is planning either a visit or a letter to the protesters. (AP Photo/Alan Diaz,File) AP

Gdansk is komende zomer een van de speelsteden van het EK voetbal én de woonplaats van Lech Walesa. Op de nabijgelegen scheepswerf in de Poolse havenstad richtte Walesa in 1980 als elektromonteur de onafhankelijke vakbond Solidarnosc op. Walesa (68) noemt zichzelf ruim twintig jaar na de val van het communisme „de laatste revolutionair van Europa”.

De oud-president van Polen houdt nu wereldwijd lezingen waarin hij nog steeds zijn opvattingen verkondigt. Vorig jaar werd hij benoemd tot ‘vriend nummer 1’ van het EK voetbal in Polen en Oekraïne. Volgens Walesa moet Polen gebruik maken van „de door god gegeven plek middenin Europa”.

Gdansk ontvangt komende zomer als een van de vier Poolse gaststeden onder meer Europees en wereldkampioen Spanje, Italië, Ierland en Kroatië. Duitsland heeft de stad die voor de Tweede Wereldoorlog nog Duits grondgebied was – en Danzig heette – als standplaats verkozen. „De stad Gdansk heeft vanuit historisch opzicht banden met heel veel verschillende landen”, stelt Walesa. „Daarom wordt het EK voor ons hier zo interessant.”

Welke betekenis kan het EK voetbal hebben voor Polen?

„Door het communisme waren we de aansluiting met West-Europa kwijt. De democratie in Polen heeft ervoor gezorgd dat een aantal problemen is opgelost, maar we zijn er nog niet. Met een groot internationaal evenement als het EK kunnen we ons aan Europa tonen. Kijk naar de Arena in Gdansk. Eerst was daar een soort moeras bij de vervallen scheepswerven. En nu staat er een gloednieuw stadion.”

Politiek en sport gaan in Gdansk hand in hand. Is Lechia meer dan een voetbalclub?

„Het communisme verbood ons samen te komen. Dat kon wel bij Lechia Gdansk. Het is altijd een club van vechters geweest. Maar de tijden zijn veranderd. Tachtig procent van de club is nu gericht op sport, misschien blijft er twintig procent over voor andere activiteiten. Neem de organisatie van het EK. Ik heb de houding van ons volk de afgelopen jaren zien veranderen, het vertrouwen in eigen kunnen is toegenomen.”

Wat hebben Polen en Oekraïne met elkaar gemeen?

„Zonder een vrij Oekraïne is er geen vrij Europa. Oekraïne is een schitterend land, maar maar heeft nog wel wat problemen te overwinnen. Aan de andere kant hebben ze in sommige opzichten ook een voorsprong. Neem de landbouwproducten in Oekraïne, die bevatten geen pesticiden. Wij hebben in Polen na de val het communisme grote stappen moeten nemen. Waar jullie in Nederland soms twintig jaar over hebben gedaan moesten we in één of twee jaar doen. Polen en Oekraïne zijn op de goede weg. Maar er is tijd nodig.”

Duitsers zwaaiden bij het WK in 2006 voor het eerst sinds het einde van de oorlog massaal met hun vlag. Basken en Catalanen vierden samen met Madrilenen de wereldtitel van Spanje. Kan voetbal Europa verenigen?

„Die voorbeelden zijn niet goed genoeg benadrukt en uitgewerkt. Ik was de laatste revolutionair in Europa, maar aan de horizon doemen nieuwe problemen op. Kijk naar de crisis in landen als Griekenland, Italië, Portugal en Spanje. De eenheid van Europa is in gevaar. Democratie geeft mensen rechten, maar ook plichten. Dat moet iedereen vandaag de dag goed beseffen. De politiek kan nog veel van de voetbalsport leren. Op een voetbalveld zijn de regels voor iedereen hetzelfde, dat zou in Europa voor alle lidstaten ook zo moeten zijn. Alleen dan heeft Europa toekomst.”

Gaat u de wedstrijden in Gdansk bezoeken?

„Natuurlijk, daar kijk ik nu al naar uit. Gdansk zal op een positieve manier in de schijnwerpers staan.”

    • Koen Greven