130 rijden in het land betekent herrie en vuil in de wijk

Minister Schultz verraste niet alleen automobilisten met haar plan de snelheid op rijkswegen te verhogen.

De verkeerswethouders reageren boos en wantrouwig.

Door Enzo van Steenbergen

Frits Lintmeijer, namens GroenLinks wethouder van verkeer in Utrecht, is boos. Nog maar kort geleden liep hij met verkeersminister Schultz van Haegen (VVD) door de Utrechtse wijk Lunetten. Toen, vertelt hij, riep Schultz trots: „Ik ben ook minister van milieu.” Nou, zegt Lintmeijer nu: „Daar merk ik bijzonder weinig van.”

Niet alleen Lintmeijer heeft grote zorgen. Hij deelt die met collega-wethouders in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Leidschendam-Voorburg. Aanleiding: het plan van minister Schultz om de maximumsnelheid op snelwegen te verhogen.

„We zijn overvallen”; „Verbaasd”; „Totaal onnodig”; „Een slechte maatregel”, zo klinkt het. De wethouders zijn vooral bang dat de steden de normen niet halen voor beperking van de vervuiling, zoals die zijn afgesproken in het Nationaal Samenwerkingsverband Luchtkwaliteit (NSL). En te veel vervuiling kan kwalijke gevolgen hebben voor de volksgezondheid.

Vorige week schreef Schultz de Tweede Kamer dat vanaf september 2012 op 40 procent van de snelwegen 130 kilometer per uur gereden mag worden. Op nog eens 19 procent mag dat ’s avonds en ’s nachts. Ook worden per 1 juli de 80-kilometerzones rond grote steden afgeschaft. Daar mag dan 100 kilometer per uur worden gereden.

De kosten van de wijziging bedragen 132 miljoen euro, voor milieu- en veiligheidsmaatregelen als verkeersborden, langere in- en uitvoegstroken en extra geluidsschermen. Tijdwinst: 1 procent. Volgens Schultz blijft de luchtkwaliteit „aan de norm voldoen”.

De Utrechtse wethouder Lintmeijer stelt dat Schultz een rekentruc gebruikt om haar plan te rechtvaardigen. Ze schrijft de Tweede Kamer dat „de luchtkwaliteit in Nederland de afgelopen jaren is verbeterd en wel zodanig dat binnen de normen ruimte is ontstaan voor een snelheidsverhoging.” Volgens de wethouder is bij die berekening de gemiddelde luchtvervuiling in Nederland genomen en niet die bij grote steden. Daardoor wordt het voor steden „heel moeilijk” nog te beantwoorden aan de luchtkwaliteitsnormen. Want harder rijden betekent meer uitstoot van vervuilende stoffen. „Op de Afsluitdijk waait misschien wat fijnstof weg, maar daar heeft Lunetten niks aan.”

Lintmeijer verwijt Schultz een „doelredenering” en „populisme”. De bewoners van Lunetten en van de verderop gelegen gemeente Stichtse Vecht (Breukelen, Loenen en Maarssen) worden de dupe, zegt hij. Utrecht zal scherp in de gaten houden of bewoners extra overlast ervaren en of hun gezondheid niet in gevaar komt. Lintmeijer: „Utrecht zegt: minister, kom terug op deze maatregel.”

In Amsterdam en Rotterdam is vooral met verbazing gereageerd op Schultz’ plan. Na vragen van onder meer de SP in de Amsterdamse raad meldde wethouder Eric Wiebes (VVD) vorige week dat hij het „uit de krant” had moeten vernemen. „Dit plan heeft ons overvallen”, zegt de partijgenoot van Schultz. „We hebben van tevoren geen specifieke informatie gekregen.” Hij voorziet extra luchtvervuiling en herrie voor bewoners van Amsterdam-West. Net als zijn Utrechtse collega is Wiebes bovendien bang dat de stad de afspraken uit het Nationaal Samenwerkingsverband Luchtkwaliteit niet kan waarmaken. Het gevolg? Een bouwstop, bijvoorbeeld. Wiebes’ woordvoerder: „Dat kan de stad absoluut niet hebben. Bovendien is de volksgezondheid in gevaar.”

In Rotterdam is wethouder Jeannette Baljeu (VVD) niet blij. Zij vindt dat Schultz met haar maatregelen vooruitloopt op de uitkomsten van een lopend experiment. De stad beproeft dynamische snelheden op de A20 langs de noordrand van de stad; op dit stuk 80-kilometerzone mag soms 100 worden gereden. Op basis van dit experiment zou worden bekeken of dynamische snelheden ook konden worden ingevoerd op de A13 langs Rotterdam-Overschie. De minister zegt te wachten op de uitkomsten van de proef, maar Baljeu heeft daar niet veel vertrouwen in. Ze zal haar partijgenote „om uitleg vragen”.

Rustiger blijft het in Eindhoven en Den Haag. Wethouder Joost Helms (VVD) van Eindhoven kan zich vinden in het plan, zolang de luchtkwaliteitsnormen haalbaar zijn. „Dat moet. Punt.”

De Haagse wethouder Peter Smit (VVD) wacht op „een nadere uitwerking” van Schultz’ plannen voor hun effect op luchtkwaliteit en verkeersveiligheid.

Het aangrenzende Leidschendam-Voorburg heeft veel meer te maken met Schultz’ plan en daar zijn ze bepaald ontevreden. Wethouder Peter van Ostaijen (CDA) bekijkt of het valt tegen te houden, want hij voorziet negatieve gevolgen voor Voorburg-Noord. Die woonwijk grenst direct aan de A12, waar nu een maximum van 80 kilometer per uur geldt. „De concentratie fijnstof zal er toenemen”, zegt zijn woordvoerder. „We hebben altijd gepleit voor de 80-kilometerzone. Metingen laten zien dat het geluidsoverlast is gedaald en de luchtkwaliteit is verbeterd. Het werkt dus prima.”

M.m.v. Brian van der Bol