Zo, de toon is gezet. Door een tiener

De Zweedse Sarah Sjöström, 18 jaar, versloeg in Eindhoven de Nederlandse Golden Girls op de 100 meter vrije slag.

De zwemster is meteen topfavoriet voor ‘Londen’.

Op de ijskoude avond van 24 maart 2008 kreeg een 14-jarig Zweeds meisje het zwemstadion van Eindhoven in één klap stil. De blonde Scandinavische puber versloeg niet alleen de lokale favoriet, Europees kampioene Inge Dekker, op de 100 meter vlinderslag, ze nam zelfs haar Europese titel over.

Gistermiddag gingen de monden in Eindhoven opnieuw wagenwijd open. Sarah Sjöström, nu volwassen maar nog pas achttien jaar oud, zwom in de finale van de 100 meter vrije slag tegen drie van de vier Nederlandse ‘Golden Girls’: Marleen Veldhuis, Ranomi Kromowidjojo en Femke Heemskerk, regerend olympisch estafettekampioenen. Sjöström liet op dit voor haar ‘vreemde’ nummer geen spaan heel van haar Nederlandse tegenstanders. Met haar razendsnelle tijd (53,05 seconden) vestigde de tiener op een donkere zondagmiddag aan de Antoon Coolenlaan een ‘wereldrecord in textiel’. „De toon is gezet”, constateerde zwemcoach Jacco Verhaeren droogjes.

Wat heet: het olympisch jachtseizoen is geopend. Sjöström, lid van zwemclub Södertörns SS, werd met haar prestatie meteen topfavoriet voor het olympisch goud van Londen. „Je weet nu zeker dat je 52 seconden moet zwemmen om olympisch kampioen te worden”, concludeerde Verhaeren, die zijn bewondering voor de Zweedse niet voor zich hield. „Een zeer complete zwemster.”

Voor de beste Nederlandse sprintsters, die zich bij de Open NK moeiteloos kwalificeerden voor de Spelen, kwam de wereldtijd van Sjöström als een harde wake-upcall. Kromowi-djojo erkende dat zij was geschrokken van haar tijd, maar herstelde zich snel tijdens haar wedstrijdanalyse. „Ik weet niet wat Sarah heeft gegeten, dit is een fenomenale tijd”, zei de Groningse, die tweede werd met een tijd 53,60 seconden. Daarmee was ze nog iets sneller dan de tijd waarmee ze onlangs bij de wereldkampioenschappen in Shanghai derde werd. „Sarah kan bij veel wedstrijden heel hard zwemmen. Maar op een groot toernooi maakt ze vaak net even een misslag. Ik weet van mezelf dat ik op de belangrijkste wedstrijden net even wat harder zwem, dus ik maak me er nog geen zorgen over. Ik heb zelf een heel goeie race gezwommen.”

Ook Femke Heemskerk, derde in 54,13 seconde en gekwalificeerd voor ‘Londen’, zei eveneens andere dingen aan haar hoofd te hebben dan de tijd van Sjöström. „Het is gewoon een beest. Als je op je veertiende al Europees kampioen wordt, en op je zestiende wereldrecords zwemt op de vlinderslag, dan weet je dat ze eraan komt. Maar dit is wel heel hard. Ik krijg ruim een seconde aan mijn broek. Daar ben ik natuurlijk niet zo blij mee. Maar ik moet kijken naar wat ík heb gedaan. Ik hou me niet bezig met anderen.”

Sjöström zelf had wel een verklaring voor haar toptijd, al was ze zelf ook verbaasd. „Ongelooflijk, een seconde sneller dan mijn persoonlijk record”, zei ze stralend. „Ik ben hier heel, heel blij mee.” Sinds de WK in Shanghai heeft ze geen enkele moeite zich te motiveren. „Ik ben daar op drie nummers als vierde geëindigd. Daarom zwem ik zo hard hier. Ik heb na de WK keihard doorgetraind, niks uitrusten. Vorige week heb ik tijdens de Zweedse kampioenschappen in vier dagen 21 races gezwommen. Ik was heel moe, dus daarom verrast mij dit ook heel erg.”

Dat ze met haar tijd het ‘textielrecord’ (53,30) van de Duitse Britta Steffen uit 2006 had verpulverd, was ze zich niet bewust. „Nee, dat wist ik niet.” De Australische Libby Trickett-Lenton zwom weliswaar ooit een tijd van 52,99 in een pak van textiel, maar dat record uit 2007 werd nooit erkend omdat het niet in een erkende race werd gezwommen.

Sjöström gold altijd als vlinderslagspecialiste, maar de geschiedenis kent veel zwemmers die ook goed uit de voeten konden op de vrije slag, zoals Sjöströms voorbeeld Inge de Bruijn. Uitgerekend Sjöström was het die in 2009, tijdens de WK in Rome, als eerste onder het legendarische wereldrecord dook dat De Bruijn in 2000 had gevestigd op de 100 meter vlinder (56,61). Natuurlijk, Sjöström droeg destijds een prestatiebevorderend badpak van polyurethaan, maar De Bruijns record had als een van de langste ‘oude’ records stand gehouden. „Dat was een van mijn hoogtepunten”, zegt Sjöström. „Ik had dat toen nooit verwacht.”

Sjöström beseft dat haar naam de zwemwereld door zal gaan en dat de verwachtingen hoog zullen zijn, met het oog op de Spelen. Maar druk zegt ze niet te voelen. „Het wordt een heel gaaf toernooi, vooral met de Nederlandse meiden. Ik vind het altijd leuk om tegen hen te racen.”

    • Rob Schoof