Verzanden in overleveringen

De aankondiging, het nieuwe boek van de Nederlands-Marokkaanse schrijver Said El Haji, is een historische roman over het Mekka van de 6de eeuw. Centraal staat Moetalieb, de grootvader van Mohammed.

Als piepjonge debutant verraste Said El Haji (Isoefajen, 1976) elf jaar geleden met een verhalencyclus over de worsteling van jonge Nederlandse Marokkanen met het religieuze gezag. Omdat een van zijn hoofdpersonen zich zowel tegen het geloof als tegen zijn vader verzet, werd De dagen van Sjaitan bestempeld tot een ontzuilingsroman en El Haji – tongue in cheek – tot de islamitische Maarten ’t Hart. Geen wonder dat de schrijver zich daarna hard in een andere richting bewoog. In Goddelijke duivel (2006) verplaatste hij de handeling naar een internationale schrijverscommune in de Verenigde Staten, en varieerde hij op het tussen-twee-culturenthema met behulp van een campusroman. En nu is er De aankondiging, een historische roman over het Mekka van de 6de eeuw, de periode die voorafging aan de geboorte van Mohammed.

In een Verantwoording vertelt El Haji dat hij aanvankelijk wilde schrijven over de profeet (‘de historische man achter het moderne debat’), maar dat hij verzandde ‘in de grote hoeveelheid overleveringen’. En dus koos hij voor fictie over de grootvader van Mohammed, Moetalieb – die leefde op het breukvlak van de Perzische, Byzantijnse en pre-islamitische beschavingen. Daarbij stond El Haji zichzelf vrijheid toe, want zoals de ik-figuur van zijn roman het formuleert: er is ‘geen dwang in de overlevering van al dan niet historische gebeurtenissen. Zoals de ene waarheid de andere niet uitsluit, zo is een verhaal niet minder waar wanneer het gedeeltelijk of zelfs helemaal verzonnen is.’

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Vrijdag 2 december 2011, pagina 10 - 11. U kunt het hele artikel hier lezen en het boek bestellen.

    • Pieter Steinz