Stembureauvoorzitter vult tegen betaling zelf de stembus

In Tsjeljabinsk reed een busje rond met gastarbeiders die op meerdere stembureaus hun stem uitbrachten. Voor Poetinkiezers waren er extra stembiljetten. „Het was een grote theatershow.”

TOPSHOTS A woman marks her ballot at home, as the members of a local electoral commission brought a mobile ballot box in the village of Shelomets, 25 km outside the western Russian city of Smolensk, on December 4, 2011, during parliamentary election Russians voted today in elections set to see Vladimir Putin's ruling party win a reduced majority in parliament, amid claims the authorities were engaging in foul play to ensure it maintained dominance. AFP PHOTO / VIKTOR DRACHEV AFP

Het centrum van Moskou is zondagavond rond acht uur bezaaid met politieagenten, ME’ers en militairen. Met meer dan vijftigduizend man moeten zij de parlementsverkiezingen ‘bewaken’ en Arabische toestanden voorkomen. Het Rode Plein is een half uur eerder afgesloten, net als het Manegeplein en een deel van het Theaterplein, uit angst voor extremistische nationalisten die een demonstratie willen houden.

Een paar kilometer verderop is een betoging van een paar honderd oppositieactivisten zojuist hardhandig de kop ingedrukt. Op dat moment liggen de websites van radiozender Echo Moskvy, de kranten Kommersant en New Times, verkiezingswaarnemersorganisatie Golos en enkele andere sites die stembusfraude melden nog altijd plat door cyberaanvallen.

Anders dan bij de parlementsverkiezingen van 2007 wordt dit keer met alles rekening gehouden, nu Verenigd Rusland, de partij van premier Poetin en president Medvedev, op een historische nederlaag lijkt af te stevenen, die alleen nog met grootschalige fraude kan worden voorkomen.

Op stembureau 41 in de Pjatnitskajastraat zijn aan het begin van de middag oppositieleiders Boris Nemtsov en ex-premier Michail Kasjanov hun stembiljet komen ophalen. Hun partij Parnas is door de autoriteiten geweerd bij de verkiezingen. Ze nemen wraak door met een rode viltstift een demonstratief kruis op hun stembiljet te zetten.

Nemtsov houdt het zijne op: ‘Geef ons de verkiezingen terug, schoften’, staat er over de namen van de deelnemende partijen geschreven. „We moeten protesteren tegen deze enorme verkiezingsfraude”, zegt hij. „Het vertrouwen van de kiezers is geschonden door alles wat er vandaag is gebeurd. Maar voor Poetin zal deze dag in een fiasco eindigen. Hij zal zelfs achterovervallen van verbazing bij het zien van de uitslag van vandaag.”

Als hij het terrein van het stembureau afloopt, uit hij opnieuw zijn boosheid. „De kiescommissies op de stembureaus krijgen geld uit de zwarte kas van het Kremlin en omdat de waarnemers uit het buitenland uit landen komen die afhankelijk zijn van Poetins gas, zullen ze in hun verslag van morgen niet eerlijk hun mening geven.”

Op het perscentrum van Golos is internet ook gehackt. Twee dagen eerder is de waarnemersorganisatie door de rechter tot een kleine geldboete veroordeeld, omdat zij schendingen van de kieswet op internet publiceerde. Het vonnis is echter een serieus dreigement, want bij een volgende veroordeling wordt Golos verboden. Dat lijkt precies waar het Kremlin op uit is: critici zijn niet langer gewenst.

Directeur Lilia Sjibanova staat via de telefoon in contact met haar waarnemers in heel Rusland. Een van hen meldt uit Oeralstad Tsjeljabinsk dat daar een busje rondrijdt met gastarbeiders, die op meerdere stembureaus hun stem uitbrengen. „Schrijf het kenteken op”, zegt ze.

Haar waarnemers is het in meer dan de helft van de stembureaus niet toegestaan om parallel aan de kiescommissie de stemmen te tellen. En in de meeste lokale kantoren van haar organisatie zijn de telefoonverbindingen geblokkeerd. „Het resultaat van die tegenwerking is dat Golos praktisch niet heeft kunnen functioneren”, zegt ze.

Enkele uren later, na het sluiten van de stembussen, zal Golos tweeduizend gevallen van stembusfraude op een speciale site publiceren. Ze variëren van rondtrekkende kiezers, die meerdere keren hun stem kunnen uitbrengen, tot stembureauvoorzitters die tegen betaling zelf de stembus vullen, allemaal voor Verenigd Rusland. Verslaggever Timoer Aljevski van Echo Moskvy heeft zich voor zo’n veelstemmer uitgegeven. „Ik heb op zes stembureaus een stembiljet gekregen. Ik hoefde alleen maar een sticker met een groen appeltje in mijn paspoort te plakken als teken, zoals Verenigd Rusland me had geïnstrueerd. Als beloning zou ik een paar duizend roebel krijgen. Er waren mensen die zo 45 stembureaus aandeden.”

In het stembureau in het Huis van de Architecten, het paleis van de architectenbond, is Manja Gavrilova waarnemer voor oppositiepartij Jabloko. In tegenstelling tot de aanwezige waarnemers van Verenigd Rusland en de Communistische Partij („alles is hier perfect verlopen”) heeft zij een hele reeks overtredingen gezien. „Er kwam ineens een vrouw binnen met een stapel stembiljetten, die ze bij het buffet een voor een ging invullen, voor Verenigd Rusland natuurlijk”, zegt ze. „Toen ik op haar afstapte, rende ze weg. Ook wordt hier geknoeid met de kiezerslijsten. Meerdere pagina’s zijn bijvoorbeeld niet genummerd. Die zijn dus later toegevoegd, met extra namen. De kiescommissie zit in het complot.”

Een paar honderd meter verderop, op het Triomfplein, zijn dan al de eerste arrestaties begonnen van een klein groepje van radicale activisten, die de uitslagen afwijzen.

Als om negen uur ’s avonds de exitpolls worden gepubliceerd, blijkt Verenigd Rusland maar 48,5 procent van de stemmen te hebben behaald. Een historisch dieptepunt.

Maar veel gewone Russen kan die uitslag niets schelen. „Die verkiezingen zijn een groot theater”, zegt een oude vrouw, die de arrestaties van de activisten gadeslaat en gruwt van het geweld. „Ze stellen echt niets voor, hoor. Uiteindelijk stemt toch iedere partij voor wat Poetin wil. We kunnen er maar beter meteen mee ophouden.”

    • Michel Krielaars