Salafisten zien niets in alliantie met Broeders

Dé verrassing van de eerste ronde van de Egyptische verkiezingen was het succes van de salafistische Nour-partij, die de op een na grootste partij wordt.

Egyptian people walk in Tahrir square in Cairo November 30, 2011. REUTERS/Esam Al-Fetori (EGYPT - Tags: POLITICS SOCIETY) REUTERS

Ze zijn alles wat de Moslimbroeders zeggen dat ze niet zijn. Daar waar de Moslimbroeders, de grootste fundamentalistische partij in Egypte, de afgelopen maanden vooral de nadruk legden op hun sociale en economische programma’s, zijn de salafisten recht voor de raap. Ze staan voor een islamitische staat, een verbod op alcohol en westers toerisme, en de strikte toepassing van de shari’a, het islamitisch recht, compleet met lijfstraffen.

Volgens gelekte resultaten – officieel worden de uitslagen pas in januari bekendgemaakt – heeft de Moslimbroederschap bij de verkiezingen van vorige week 36,6 procent gehaald, de salafistische Nour-partij 24,4 procent en het liberale Egyptische blok 15 procent. Het gaat om de resultaten van de eerste fase – de tweede en derde fasen volgen half december en begin januari – maar er is weinig reden om te veronderstellen dat de seculiere partijen het beter zullen doen in de volgende fasen.

Salafisten zijn moslims die terugwillen naar de islam zoals die beleefd werd tijdens de eerste drie generaties na Mohammed. Op straat zijn ze makkelijk te herkennen: mannen dragen kortere broeken dan normaal en een lange baard zonder snor, de vrouwen zijn volledig gesluierd met handschoenen en vaak een zonnebril.

Hoewel de shari’a in de meeste Arabische landen een bron is voor de wetgeving, staan de salafisten voor de onverkorte toepassing ervan. „De shari’a is een verplichting, niet alleen de principes ervan zoals vrijheid en gerechtigheid en zo”, zei Abdelmoneim al-Shahat tijdens een verkiezingsdebat. Shahat, een geestelijke uit Alexandrië, is een leider van de salafisten.

Veel Egyptenaren hebben pas de afgelopen maanden ontdekt hoeveel salafisten hun land wel niet telt. Onder het regime van Hosni Mubarak bestonden ze ook, maar ze hielden zich afzijdig. Een van de adagio’s van het salafisme is dat het niet past om de machthebber ter discussie te stellen, hoe onrechtvaardig hij ook is, zolang hij maar een moslim is. Tijdens de opstand tegen Hosni Mubarak bleven de salafisten dan ook aan de zijlijn staan.

Dat uitgerekend een partij die de democratie als ‘zondig’ beschouwt de winnaar is van de eerste vrije verkiezingen in Egypte stemt veel mensen somber. Anders dan de Moslimbroeders doen de salafisten ook weinig moeite om andersdenkenden gerust te stellen. Vorige week zei Shahat nog dat de boeken van Nobelprijswinnaar Naguib Mahfouz „promiscuïteit, prostitutie en atheïsme” aanmoedigen. Eerder zei hij al dat de monumenten van het faraonische Egypte zouden moeten worden afgedekt omdat het symbolen zijn van een goddeloze cultuur.

De Nour-partij loopt ook niet weg met de vrouwenrechten. Zoals alle partijen is ze verplicht ook vrouwen op de lijst te zetten maar die staan onderaan en met een tekening van een bloem in plaats van een foto. De salafisten zijn niet per se tegen werkende vrouwen maar alleen op sommige plekken; voor het parlementaire werk worden ze als „te emotioneel” beschouwd.

Dat fundamentalistische partijen bij elkaar opgeteld op een absolute meerderheid afstevenen in Egypte roept een schrikbeeld op. Maar de kans is klein dat zo’n islamitisch blok ook aan de macht komt.

Nour-voorzitter Emad Abdel Gaffour zei gisteren dat zijn partij er niet aan denkt om in een regering te stappen met de Moslimbroeders. „Wij willen niet aan de leiband lopen”, aldus Gaffour, „wij blijven liever onafhankelijk.”

Omgekeerd lijkt er ook bij de Moslimbroeders weinig animo te bestaan voor samenwerking. De Broeders zien meer heil in een coalitie met de liberalen. Tenminste voorlopig lijken de salafisten dus vooral een probleem te zijn voor de Moslimbroeders. De Nour-partij maakte eerst deel uit van het Democratisch Blok van de Moslimbroeders maar de salafisten stapten op uit de alliantie uit ontevredenheid over hun plaats op de lijsten. Dat bleek een slimme zet. Vandaag en morgen vinden tweede rondes plaats voor 27 zetels. In elk van die races staan de Moslimbroeders en de Nour-partij nek aan nek.