Nog geen rust voor Sinterklaas

Wie denkt dat de Sint morgen meteen huiswaarts vertrekt heeft het mis. Eerst brengt hij nog een bezoek aan Potsdam, een stukje Noord-Holland vlakbij Berlijn.

Sinterklaas waves as he visits the Dutch Quarter of Potsdam, eastern Germany, on December 13, 2008. According to the Dutch holiday tradition, Sinterklaas (Saint Nicholas) riding on his white horse is always accompanied by his helper, the Black Peter, to bring gifts to children on Saint Nicholas' eve. Potsdam's Dutch Quarter was built in the period from 1734 to 1742 for Dutch craftsmen, who had been invited to come to Potsdam by King Frederick Wilhelm I, the Soldier King. Johann Boumann was the head of construction for this quarter covering an area of four city blocks with about 150 houses built of red bricks in the Dutch style. AFP PHOTO DDP / MICHAEL URBAN GERMANY OUT AFP

a stevig uitgepakt te hebben, kan Sinterklaas morgen van zijn verjaardag genieten. Maar wie denkt dat hij in alle rust naar Spanje terugkeert, heeft het mis. Eerst reist hij naar Duitsland. Naar Potsdam om precies te zijn, vlakbij Berlijn. In de hoofdstad van de deelstaat Brandenburg maakt de Sint al sinds 1996 zijn opwachting in het tweede weekend van december, vertelt Ute Kamps. Komende zaterdag (10 december) is het weer zover.

Kamps is directeur van het Jan Bouman Haus. Dit kleine museum middenin de Hollandse wijk in Potsdam brengt het ontstaan van die wijk rond 1735 en de leefwereld van de toenmalige wijkbewoners in beeld. De hele wijk met zijn vele klokgevels lijkt weggelopen uit Noord-Holland, ook het Jan Bouman Haus bezit een fraaie klokgevel. Het huis is vernoemd naar de Nederlandse architect en aannemer Jan Bouman (1706 - 1776) onder wiens leiding de Hollandse wijk werd gebouwd. De wijk dankt zijn ontstaan aan de Pruisische vorst Frederik Willem I (de vader van Frederik de Grote), die Nederlandse bouwvakkers en werklieden naar Potsdam haalde. Volgens Frederik Willem zouden de immigranten zich in de Hollandse omgeving thuis voelen en zou er een Nederlandse kolonie ontstaan.

In werkelijkheid gebeurt dat niet. Veel van de karakteristieke bakstenen huizen komen leeg te staan. In andere huizen trekken Hongaarse arbeiders. Een langdurig proces van verval zet in. In de DDR ontsnapt de wijk ternauwernood aan sloop dankzij burgerprotest. Wende en Duitse hereniging betekenen de definitieve redding van de wijk en het begin van een Hollandse revival. In 1990 wordt de ‘Förderverein zur Pflege Niederländischer Kultur in Potsdam e.V.’ opgericht. De vereniging wil Nederlandse invloeden op het cultuurlandschap van Potsdam behouden en bevorderen. Ook staat ze aan de basis van de renovatie en inrichting als museum van het Jan Bouman Haus.

De vereniging besluit om Sinterklaas naar Potsdam te halen. De laatste jaren is er rond zijn intocht ook een speciale tentoonstelling in het Jan Bouman Haus, die tekst en uitleg geeft over het typisch Nederlandse kinderfeest. Dat is nodig, want in Duitsland heeft de heiligman nooit voet aan de grond gekregen.

Maarten Luther weigerde immers de verering van de heiligen, en dus ook van de heilige Nikolaus (of Nicolaas), een bisschop uit het Turkse Myra, later bij ons geworden tot Sinterklaas uit Spanje. In Duitsland kwam de rol van grote kindervriend te liggen bij de Kerstman.

s, nu de sint al jaren Potsdam aandoet, de vonk overgeslagen op Duitse kinderen en ouders? Ute Kamps maakt zich geen illusies. „Mensen komen hier in Potsdam kijken naar de optocht. Maar pakjesavond thuis wordt eigenlijk alleen gevierd door gemengd Duits-Nederlandse gezinnen of door Duitse gezinnen die een tijdje in Nederland hebben gewoond.” Dan gaat het naar haar inschatting in Potsdam om ongeveer vijftig gezinnen en in Berlijn om misschien vijfduizend.

Met andere woorden: de Kerstman heeft in Duitsland nog altijd een stevig monopolie. De grote kerstmarkt van Potsdam, die al volop loopt als Sint en pieten arriveren, is voor veel bezoekers dan ook de hoofdbestemming.

Henk Boon

    • Henk Boon