Net heerlijk gerolschaatst en ge-ikeaat met manlief

Ander milieu. „Nou ja,” klaagt een vriendin over haar nieuwe vriend, „hij komt tóch uit een ander milieu, en dat merk je.”„Bedoel je”, antwoord ik, „dat hij van adel is?”

Het is een flauw grapje, maar ik kan het niet laten. Met een ander milieu bedoelen mensen uit de middenklasse altijd een lager en nooit een hoger milieu. In mijn beleving gaat het hier om een eufemisme om de aanduidingen arbeidersmilieu of lager milieu te omzeilen, want die worden als politiek incorrect ervaren. Maar een ander milieu wordt ook wel gezien als een arrogant etiket, een manier om anderen weg te zetten.

Wordt de uitdrukking een ander milieu ook door de hoogste klassen gebruikt? Bij mijn weten is dat niet zo. In deftige kringen hoor ik mensen nog weleens ‘o.s.m.’ voor ‘ons soort mensen’ gebruiken, en dan altijd ontkennend: iemand is niet o.s.m. Maar eerlijk gezegd heb ik dit al in geen járen meer gehoord.

Ook in ‘lagere’ milieus wordt natuurlijk over ‘hogere’ milieus gesproken, maar voor zover ik weet zonder vaste etiketten. Mensen uit hogere milieus worden soms ervaren als praatjesmakers, als gasten die ’t hoog in de bol hebben, maar aanduidingen die net zo algemeen zijn als een ander milieu ken ik in dit verband niet.

Integer. Onlangs gehoord op de radio, uit de mond van Hans Spekman, Kamerlid voor de PvdA: „Job Cohen is in en integer.” Wat je heel vaak leest, op internet en elders, is: „in en in triest”. Correct is de schrijfwijze „in- en intriest”, want het gaat hier (vanzelfsprekend) om een versterking van intriest. In en in is overigens een dankbare constructie voor grappen: in- en inefficiënt, in- en incompetent, in- en incontinent, enzovoorts.

Ge-ikeaat. - Gehoord in de bus, in een gesprek tussen twee jonge studenten. „Nog een heel gedoe om je kamer in te richten.” „En, heb je alles ge-ikeaat?” „Nee, ik heb helemaal niks ge-ikeaat.”

Dit was voor het eerst dat ik dit werkwoord in het wild hoorde. Op internet was ik het wel al tegengekomen (met een t of een d aan het eind), zelfs in drie betekenissen: een ruimte inrichten met spullen van Ikea; shoppen bij dit bedrijf („Ik heb net heerlijk gerolschaatst en ge-ikeaat met manlief”); en producten van Ikea in elkaar zetten („we hebben haar witte bureau in elkaar ge-ikeaat”).

De student in kwestie had overigens een goed alternatief voor Ikea bedacht: iedereen in de familie laten weten dat hij op kamers ging wonen, waarbij hij de inzamelingsactie combineerde met een feestje.

Kantoorrechter. - Hij lijkt aan een bescheiden opmars bezig, de kantoorrechter. Hij heeft al in Spits!, in De Stentor, in het Noordhollands Dagblad en in het Utrechts Nieuwsblad gestaan, en soms tref je hem zelfs aan op juridische sites, zoals op www.faillissementshulp.info, in een zin die sowieso aan alle kanten rammelt: „Alle geschillen terzake van een overeenkomst tussen partijen zullen erbij uitsluiting van enig andere rechter worden beslecht door de gerechtigde rechter, dan wij de kantoorrechter.”

Correct is natuurlijk kantonrechter, maar kanton wordt verder nauwelijks gebruikt, vandaar.

ijpsen. - Vraag van een lezer: kent u het woord ijpsen voor ‘zeuren’? Nee, ik kende het niet en ik kon er vrijwel niks over vinden. Ik vond het slechts twee keer op internet („Als ik vroeger zat te ijpsen over wat ik aan moest” en „Dus niet ijpsen dat er betere gitaren zijn voor een lagere prijs”), kennelijk ook in de betekenis ‘zeuren’. Het woord zou een Jiddische herkomst kunnen hebben, maar ook dat is onzeker.

Aanvullingen welkom dus, via post@ewoudsanders.nl.

    • Ewoud Sanders