Imponerende explosies van kracht

Kjeld Nuis (22) won in Thialf de 1.000 meter en leidt met ploeggenoot Groothuis het klassement om de wereldbeker. Krachttrainer Ton Leenders speelt een cruciale rol bij Team Orie.

Pure macht spat af van de jonge topschaatser Kjeld Nuis, als hij deze zondagmiddag in een snelle tijd van 1.08,63 in Thialf voor het eerst in zijn carrière een wereldbekerwedstrijd wint op de 1.000 meter. Zoals ploeggenoot Stefan Groothuis de afgelopen weken imponeerde met drie zeges op de middenafstanden en razendsnelle rondjes op de internationale ijsbanen. „In onze opzet is krachttraining een heel belangrijke peiler”, zegt hun krachttrainer Ton Leenders. „Als je de krachttraining weghaalt, vallen de prestaties weg.”

De Control-ploeg van coach Jac Orie, vooral gericht op sprint en middenafstanden, scoort ook de eerste vier weken van dit seizoen opvallend goed. De meeste schaatsers blijven zich verbeteren, met als blikvangers Groothuis en Nuis. Maar ook sprinter Jan Smeekens, allroundster Diane Valkenburg en talent Pim Schipper vallen op. In totaal won de ploeg drie nationale titels en plaatsten negen van de tien Control-schaatsers zich voor de wereldbeker. De oogst daarin? Vijf keer goud, drie keer zilver en twee keer brons.

„Onze kracht is een begeleidingsteam dat al jaren bij elkaar is”, zegt Orie. De inbreng van krachttrainer Leenders moet volgens de coach niet worden onderschat. „Ik werk al elf jaar met hem. Op het gebied van krachttraining en voeding is hij in mijn ogen een absolute topper.”

Voormalig gewichtheffer Leenders (51) begeleidt sinds 1980 onder meer atleten, bobsleeërs, turners, volleyballers, basketballers en voetballers (SC Heerenveen). „Dit is mijn 57ste seizoen op het hoogste niveau als je al die sporten naast elkaar zet”, zegt hij lachend. „Het voordeel van die ervaring is, dat je veel fouten al hebt gemaakt en nu kunt voorkomen.” Schaatsen? „Ik ben begonnen bij Sanex met Rintje Ritsma in 1998, Orie kwam als trainer en bepaalde de planning naar de Spelen van 2002. Hij kreeg vanaf dag één te maken met schaatsers die de krachttraining bij mij deden. Zo ontwikkel je een systeem met elkaar.”

Imponerend zijn de explosies waarmee krachtpatsers als Groothuis, bijgenaamd Bokito, of Nuis in het krachthonk gewichten van 100 tot 120 kilo omhoog slingeren. „Hoge kilo’s en enorme versnellingen”, zegt Leenders. „Wij hebben wel zo’n beetje de sterkste schaatsers, dat krijg je als je jarenlang met halters traint. Maar het is niet de sterkste schaatser die wint. Het gaat erom wat je doet en wanneer. Een krachttraining werkt vier dagen door. Dat is in Nederland onbekend gebied, daar zie je het vaak misgaan en tot blessures leiden. Onze krachttraining heeft als doel dat ze in de ijstraining kwaliteit kunnen leveren.”

Overleg met hoofdcoach Orie is daarom cruciaal. „We hebben dagelijks veel contact omdat we allebei graag nadenken over wat een prestatie maakt. Wat betekenen testresultaten, waar zitten problemen en hiaten? Jac is vooral zo sterk omdat hij dingen ziet die niet goed zijn. Neem de tweede ronde van Kjeld of Stefan, die hartstikke sterk is . Maar dan zegt Jac: ‘dat betekent juist dat de eerste of de derde ronde nog beter moet.’ Zo jaagt hij de boel aan. Ik ben dan weer sterk in het aandragen van opties tot oplossingen.”

De prestatiecurve van de meeste Control-schaatsers loopt gestaag omhoog. „Sporters worden bij ons systematisch opgebouwd vanaf een lager prestatieniveau”, verklaart Leenders. „Daar is Orie goed in: niet gegarandeerd scorende schaatsers inkopen, maar opbouwen. Nuis is daar een goed voorbeeld van. Hij kwam vanuit het gewest Zuid-Holland bij ons en is nu een van de besten van de wereld. En hoe langer iemand bij ons zit, hoe beter je ze gaat kennen. Dat zie je bij Groothuis, die blijft zich nog steeds ontwikkelen.” Groothuis en Nuis zijn uitblinkers in het krachthonk, zegt Leenders. „Stefan heeft het goed opgepakt, Kjeld is technisch goed onderlegd.”

Het geheim van de snelle rondjes? „Niet de opening maar de tweede ronde blijkt het meest gerelateerd aan de krachttraining”, zegt Leenders. „Ik ent mijn training heel erg op algemene neurale sturing. De aansturing van de gewrichten moet je efficiënter maken, je moet de gewrichten leren bewegen ten opzichte van elkaar. Dat bereik je door de juiste vorm van krachttraining. Bewegingsefficiëntie leidt ertoe dat je op hetzelfde schaatstempo minder zuurstof gebruikt. Daardoor kun je je tempo verhogen, of overeind blijven op een 1.500 meter.”

    • Maarten Scholten