Eurozone op weg naar nieuw fundament

Het plan ‘Red Italië’ is door de financiële markten enthousiast ontvangen. Nu nog ‘Red Europa’ waarover de Europese regeringsleiders vrijdag moeten besluiten.

Het wordt opnieuw de week van de euro. Het succes van de ‘top der toppen’ van 9 december hangt aan een zijden draadje. Op 21 juli, 23 oktober, 26 oktober was er ook al zo’n top – maar volgens veel waarnemers is het nu erop of eronder voor de Europese muntunie.

De Grote Depressie 2.0 dreigt wanneer de politieke leiders er niet in slagen om de eurocrisis op te lossen. „De euro heeft nog een paar weken om zichzelf te redden”, waarschuwde de Leuvense hoogleraar Paul de Grauwe vorige week. De Brusselse top van vrijdag wordt voorafgegaan door een werkdiner op de avond ervoor. De bedoeling is dat de Europese regeringsleiders het plan ‘Merkozy’ gaan bespreken.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy werken vandaag verder aan hun plan voor een Europese begrotingsunie. Maar Frankrijk wil de soevereiniteit over begroting en economisch beleid niet zomaar prijsgeven. En Duitsland wil een begrotingsunie naar Duits federaal model verankerd in Europese instellingen en verdragen. Een eurocommissaris moet de macht krijgen om kwistige lidstaten sancties op te leggen. Duitsland heeft de steun van de Nederlandse regering.

Merkel en Sorkozy brengen het theoretische chicken game in de prakrijk. Chicken game is de naam van een conflictmodel in de speltheorie. Het principe van het spel bestaat er uit dat waar iedere speler bij voorkeur niet als eerste toegeeft, de situatie waarbij geen van de spelers toegeeft voor beide spelers het slechtst mogelijke resultaat geeft.

Parijs wil maatregelen om de eurocrisis op korte termijn te lijf te gaan. Duitsland wil alleen een noodverband aanleggen wanneer er ook concrete afspraken worden gemaakt voor de lange termijn. „We praten niet alleen over een begrotingsunie”, zei Merkel vrijdag fel in de Bondsdag. „We staan op het punt een begrotingsunie te realiseren.”

Dit weekend meldden Duitse media dat Duitsland mogelijk bereidt is het verzet tegen euro-obligaties op te geven, terwijl Frankrijk open zou staan voor strenger begrotingsregels vanuit Europa. Dat zou ook de deur openen voor een grotere rol van de Europese Centrale Bank.

In aanloop naar de eurotop zwellen de geruchten aan. Zo meldt de Duitse krant Die Welt dat de 17 centrale banken van de eurozone een bedrag van honderden miljarden euro’s beschikbaar willen stellen aan het Internationaal Monetair Fonds. Het IMF zou het geld vervolgens moeten gebruiken om de schuldenproblematiek in Zuid-Europa aan te pakken. The Sunday Times schrijft dat de Europese Centrale Bank zich zou voorbereiden op een reddingsactie van 1000 miljard euro voor de eurozone.

In de aanloop naar deze belangrijke week voor de Europese Unie presenteerde de Italiaanse premier Mario Monti gisteravond een saneringspakket met de naam ‘Red Italië’. De komende drie jaar wordt er 30 miljard euro extra bezuinigd om de Italiaanse staatsbegroting op orde te krijgen, waarvan 10 miljard wordt geïnvesteerd in maatregelen die de groei moeten stimuleren. Italië gaat fors snijden in de pensioenregeling, de btw gaat omhoog, de onroerendgoedbelasting wort weer ingevoerd en investingen in het bedrijf worden fiscaal gestimuleerd. De door Europa gevraagde hervormingen van de arbeidsmarkt worden vooruit geschoven. De markten reageerden vanmorgen positief – de lange rente daalde met 50 basispunten naar iets boven de 6 procent.

In Nederland houdt de commissie-De Wit deze week de laatste openbare verhoren en worden de belangrijkste hoofdrolspelers gehoord. De parlementaire enquêtecommissie onderzoekt de crisismaatregelen die de Nederlandse overheid in de periode september 2008 tot en met januari 2009 nam om de acute problemen in het Nederlandse financiële stelsel te bestrijden. De verhoren zijn op 7 november begonnen en zijn nog te bekijken op de website van de Tweede Kamer.