Een vernietigend vonnis voor het regime van Poetin

Nieuwsanalyse

De verkiezingen van gisteren zijn de eerste grote politieke nederlaag voor Poetin. Zijn regime is uitgehold. Maar Poetin is nog lang niet weg.

De dramatische nederlaag van regeringspartij Verenigd Rusland bij de parlementsverkiezingen van gisteren is de eerste grote politieke tegenslag voor Vladimir Poetin, sinds hij in 2000 aan de macht kwam. Zijn herverkiezing tot president, in maart volgend jaar, komt er niet door in gevaar – daarvoor is zijn persoon door de propaganda nog altijd te populair. Maar de uitslag zegt veel over het autoritaire regime dat Rusland de afgelopen tien jaar lang heeft geregeerd. Dat regime is uitgehold en kan, anders dan in 2007, niet meer rekenen op steun van de bevolking.

Verenigd Rusland had gisteren een meerderheid van 65 procent moeten halen, zoals in een dienstbevel door de partijleiding was verlangd. Alleen zo’n meerderheid verzekert het regime van zijn macht. De officiële uitslag van 49,7 procent (een daling van meer dan 14 procentpunt vergeleken met 2007) wijst er op dat die machtsbasis instabiel is geworden.

Grootschalige stembusfraude, die gisteren door verkiezingswaarnemers in het hele land is geconstateerd, had een dergelijke nederlaag moeten voorkomen. Dat ondanks die fraude het regime er niet in geslaagd is de gewenste stemmen te halen, duidt op een regiefout.

Verenigd Rusland heeft de afgelopen twee jaar een reputatie opgebouwd als de ‘partij van oplichters en dieven’. Dat gebeurde door een stroom corruptieschandalen, waarbij de hoogste partijvertegenwoordigers betrokken waren. Dankzij de toename van het internetgebruik kregen de schandalen alom bekendheid. Ook beloofde Poetin de kiezers van alles en nog wat, of het nu ging over het noodlijdende onderwijs en de catastrofale gezondheidszorg of de pensioenen van bejaarden. Maar bij beloftes bleef het, jaar in, jaar uit, terwijl de kloof tussen rijk en arm almaar groter werd.

Vladimir Ryzjkov, een oppositieleider wiens partij werd geweerd, verwacht dat de huidige uitslag bij de presidentsverkiezingen van maart tot een nog grotere politieke crisis leidt, ook omdat volgens hem Verenigd Rusland in werkelijkheid niet meer dan 35 tot 45 procent van de stemmen heeft gekregen. „Deze uitslag laat de ineenstorting van het vertrouwen in Poetin zien”, zegt hij.

Wat nu gaat gebeuren, is onduidelijk. Egyptische toestanden lijken aan het Rode Plein voorbij te zullen gaan. En ook al zijn er voor vanavond protesten aangekondigd, het ziet er niet naar uit dat die Poetin zullen verhinderen de komende twaalf jaren aan de macht te blijven. Voorlopig ziet het er naar uit dat de status quo gehandhaafd blijft, al dan niet met meer repressie.

Behalve Verenigd Rusland haalden vier van de zes andere deelnemende partijen gisteren de kiesdrempel: de Communistische Partij kreeg 19,2 procent van de stemmen, Rechtvaardig Rusland 13,8 procent en de extreemnationalistische LDPR 11,7 procent. Op grond daarvan kun je vaststellen dat er één echte winnaar is: de Communistische Partij, die volgens verkiezingswaarnemers in veel kiesdistricten Verenigd Rusland ver achter zich heeft gelaten.

Die winst zegt niets over een terugverlangen naar de Sovjet-Unie. Daarvoor is de partij te veel een sociaal-democratische partij geworden. Het velt wel een extra vernietigend vonnis over het huidige regime.

Commentaar: pagina 2

Grootschalige fraude: pagina 10-11