Blozen om middeleeuwse tonen

Opzienbarende Middeleeuwen. Nederlands Kamerkoor o.l.v. Paul van Nevel. Gehoord: 4/12 St. Jacobskerk Vlissingen. Herh. t/m 9/12. Radio 4: 7/12 20u. ****

‘Opzienbarende Middeleeuwen’ is de terechte titel van een reeks concerten van het Nederlands Kamerkoor, en misschien zelfs nog een understatement. Dirigent Paul van Nevel, warmbloedig pleitbezorger van de oudste muziek, maakte een orentuitende selectie uit vijf eeuwen samenzang. Daarbij schuwt hij het experiment niet – we weten immers toch niet hoe deze composities precies gezongen werden.

En dus klonk het Laudes Regiae, daterend uit het jaar 800, zondagmiddag in Vlissingen als een swingende improvisatie inclusief korte trillers met een oosters tintje. Verstild gemurmel in een tweestemmig Alleluia gaf, mede door het opvallend zachte volume, een brok in de keel. En het aanstekelijke hekelmotet Hypocritae Pseudo Pontificis (‘Schijnheilige pseudopriesters!’) werd met azijn gebracht.

Dat het vaak virtuoze en dus lastige partijen zijn, liet het Kamerkoor óók horen. De stemmen kunnen nog scherper worden bijgeslepen. Het befaamde Viderunt Omnes van Perotinus leek met zijn eindeloos doordravende cadans soms net iets te moeilijk.

Daar stond dan wel een verbluffend veelkleurig gezongen Credo uit veertiende-eeuws Cyprus tegenover, het klinkend equivalent van een glas-in-loodraam. En toen het met forse bezuinigingen bedreigde koor ten slotte Science n’a nul annemi van Matteo de Sancte Johanne inzette, deed de tekstuele inhoud de wangen blozen. De kunsten hebben geen andere vijanden dan zij die onwetend zijn, luidt de boodschap die Van Nevel expliciet naar het hier en nu trekt.