Zijn er te veel ganzen? Nee, er zijn te veel vliegtuigen

Vliegtuigen en vogels. Wie wijkt voor wie, wil Anne-Gine Goemans weten.

NOVUM06:ATSMA:VOGELS MOETEN WEG:AMSTERDAM;29NOV2011 ***ARCHIEFFOTO 09APR2008***- Staatssecretaris Atsma vindt dat er snel maatregelen moeten komen om het aantal vogels bij Schiphol te vermindenren, omdat de vliegveiligheid in gevaar is. De gevolgen van een botsing met vogels zou volgens de reaad rampzalig kunnen zijn.Foto:De robotvogel is een elektrisch bestuurbare vogel die andere vogels kan verjagen. De robotvogel moet op Schiphol voorkomen dat vogels in botsing komen met startende en landende vliegtuigen. Novum/wc/str. Amsterdam Airport Schiphol NOVUM

Er waren een bijna-ramp met Air Maroc en een langdurig onderzoek voor nodig om tot de conclusie te komen dat er veel ganzen zijn. Dit wisten wij, omwonenden van Schiphol, al jaren. Het barst hier van de ganzen. Grauwe ganzen, Canadese ganzen, Nijlganzen, hybriden: we hebben ze in alle soorten en maten, het hele jaar door. Met grote regelmaat zie ik de zwermen overtrekken. Als dat maar goed gaat, hoop je dan.

Of het er te veel zijn? Dat is de vraag. Veel omwonenden vinden eerder dat er te veel vliegtuigen zijn en dat de luchthaven met zijn zes banen en 2.787 hectare terrein buitensporige proporties heeft aangenomen.

Vliegtuigen en ganzen die vechten om het luchtruim, het is een Russische roulette. Volgens de Onderzoeksraad voor de Veiligheid is het risico „onaanvaardbaar hoog”.

Dat vermoeden hebben bewoners al veel langer. De kans dat een toestel neerstort op ons huis zou eens in de miljoen jaar zijn. Praktisch nooit dus. Maar sinds een Boeing van Turkish Airlines op 25 februari 2009 hier vlakbij crashte, geloven we dat niet meer. Ons wantrouwen werd verder gevoed toen we anderhalf jaar geleden zagen hoe Air Maroc met brandende motoren over onze daken scheerde. Massaal belden we 112 met de vraag: waar is het vliegtuig neergestort? De afgelopen weken keerden wederom een paar toestellen terug met vogels in de motoren. En dan zullen er nog vele levensgevaarlijke birdhits zijn waar wij niets van weten.

De komst van de Polderbaan inspireerde mij vier jaar geleden om de roman Glijvlucht te schrijven die zich afspeelt bij de luchthaven. Voortdurend leveren mijn personages gevechten met vogels om ze uit de vliegtuigmotoren te houden.

Tijdens de research sprak ik met diverse experts zoals de vogelwachter die vertelde dat hij dagelijks dacht: o jee, dat ging maar weer net goed. Hij moest er niet aan denken dat een vogel ter grootte van een gans in een vliegtuigmotor terecht kwam. Maar ook zwermen kleinere vogels kunnen gevaarlijk zijn. En die dreiging is altijd aanwezig. Meeuwen, spreeuwen, kieviten: honderdduizenden vogels houden domicilie rondom Schiphol. Het is aan de vijftien birdcontrollers, uitgerust met vuurpijlen en lichtkogels, om ze op afstand te houden.

De birdcontrollers concluderen dat ze het gevecht nooit kunnen winnen. Trekroutes zijn eeuwenoud en Nederland zal altijd luilekkerland voor vogels blijven. Schiphol is gebouwd in een polder en die is nu eenmaal onlosmakelijk verbonden met water. En de Polderbaan ligt op een rampzalige plek: tussen akkers en vlakbij recreatiegebieden. Zelfs een leek zag aankomen dat daar narigheid van zou komen.

Wil het minder aantrekkelijk worden voor vogels, dan moet Nederland op de schop. De regering werkt daar graag aan mee. De zone waarin vogels geweerd mogen worden, wordt vanaf 2013 opgerekt naar dertien kilometer. Dus geen natte natuur meer of rust en broedgebieden. En moeten de boeren in de Haarlemmermeer ophouden met landbouw? Wordt de omgeving van Schiphol compleet geasfalteerd? Straks worden we nog gedwongen ons gazon kort te houden.

Alle beheersmaatregelen zullen vele miljoenen euro’s kosten en veel tijd in beslag nemen. Het herinrichten van de omgeving van Schiphol kan tientallen duren. De vraag is: hebben deze ingrijpende maatregelen nut? De luchthaven ligt nu eenmaal vlakbij de kust, te midden van water en zal altijd een grote aantrekkingskracht op vogels houden.

Staatsecretaris Atsma wil nu op stel en sprong duizenden ganzen vergassen, terwijl het wel twee jaar kan duren voordat hij hiervoor toestemming krijgt. Ondertussen dijt volgens de vogelaars van Schiphol de ganzenpopulatie jaarlijks met 23 procent uit en moeten honderdduizenden omwonenden leven met een ‘onaanvaardbaar hoog’ risico. Binnen drie jaar, zo luidt de voorspelling van een deskundige, stort een vliegtuig in onze omgeving neer.

Veiligheid heeft de hoogste prioriteit bij Schiphol. Dat zegt de luchthaven. Dat zegt de regering. Maar waarom gaat discussie dan alleen over een stel ganzen en niet over de ongebreidelde groei van de luchthaven? Als de regering zich zo druk maakt over de veiligheid van omwonenden, waarom wordt er dan geen dikke streep gezet door de groei naar de 600.000 en 650.000 vluchten per jaar en mogelijke extra landingsbanen. Waarom wordt er niet anders of minder gevlogen in de paartijd of als de vogeltrek naar het noorden aanbreekt? Waarom wordt er niet geconcludeerd dat de grenzen van de groei op alle vlakken (lawaai, veiligheid, uitstoot) ruimschoots overschreden zijn? Een rechter die zich buigt over de conclusie van de onderzoeksraad zou zo maar eens kunnen besluiten om veiligheid wél de hoogste prioriteit te geven. En dan gaat er geen kist meer de lucht in.

Anne-Gine Goemans is schrijfster en journalist. Onlangs verscheen haar roman Glijvlucht waarin ganzen en vliegtuigen een rol spelen.

    • Anne-Gine Goemans