Zeg, die maan staat verkeerd!

Sinterklaasje, kom maar binnen met je knecht... Jawel, maar hoe laat? Toch niet diep in de nacht? Volgens veel pakpapier wel: de maan daarop schijnt in werkelijkheid pas om vier uur ‘s nachts.

Oei oei oei, zou Sinterklaas het wel weten? Zijn Pieten zijn druk bezig kado’s in te pakken. Maar meer dan de helft van het pakpapier in Nederland is fout. De maan staat er verkeerd om op.

Dat heeft de Groningse sterrenkundige Peter Barthel uitgezocht. Hij heeft goed geluisterd naar alle Sinterklaasliedjes. ‘Oh, lieve Sint Nicolaas, breng ons vanavond een bezoek’, bijvoorbeeld.

Zo is het ook, Sinterklaas brengt zijn kado’s op 5 december vroeg in de avond. Als de kinderen nog wakker zijn. Niet ‘s nachts als ze slapen.

Maar ja, wat voor maan staat er op het pakpapier? Twee op de drie keer een sikkeltje dat naar links is uitgebogen. En wanneer is zo’n sikkel te zien? Juist, diep in de nacht, als alle kado’s allang zijn uitgepakt!

Ai, moeten de pakpapierfabrikanten nu in de zak, mee naar Spanje? Nee, dat nou ook weer niet, zegt Peter Barthel. Zijn pakpapieronderzoek was een grap – en een klein beetje serieus. Want als het pakpapier klopt, zegt hij, dan onthouden mensen misschien beter hoe het zit met de maan.

Eh, tja, hoe zit dat ook alweer? Kijk mee met het plaatje. De maan draait in krap een maand om de aarde. Daarbij houdt ze steeds dezelfde kant naar de aarde gericht. Maar dit ‘gezicht’ van de maan zien we niet altijd helemaal. Als de maan tussen de zon en de aarde staat zien we het zelfs helemaal niet. Dan ligt het in de schaduw: dat heet nieuwe maan.

Twee weken later, als de maan ‘achter’ de aarde staat, vallen de zonnestralen juist recht op haar gezicht: we zien een volle maan. En daartussen zien we de maan aan de ene kant van de aarde twee weken lang van nieuw naar vol groeien (‘wassen’), en daarna aan de andere kant van de aarde twee weken lang weer krimpen van vol naar nieuw.

Kijk nog even mee: in Nederland, op het noordelijk halfrond, staat zo’n wassende maan aan het begin van de avond als een naar rechts uitgebogen sikkeltje aan de hemel.

En de krimpende maan, die zo vaak op het pakpapier staat, laat zich pas diep in de nacht of zelfs in de vroege ochtend zien.

Maar och, Dr. Zeepaard snapt wel dat pakpapierontwerpers dat af en toe vergeten. Toen hij zelf terugdacht aan de grote gele maansikkel die hij deze week aan de hemel zag, wist hij ook niet meer of die nou linksom of rechtsom stond.

Bovendien, misschien was het pakpapier wel bedoeld voor schoenkadootjes die in het holst van de nacht worden bezorgd, als iedereen slaapt! Hoe dan ook, de pakpapiertekenaars in Nederland zijn niet de enige die zich vergissen. Op het pakpapier van de Kerstman in Amerika staat de maan ook vaak verkeerd.

    • Margriet van der Heijden