IJdel gebuitel van zwoegende lijven

Theater LIstEn&See. Toneelgroep Oostpool i.s.m Ward/waRD. Gezien 1/12 Stadsschouwburg A’dam. **

Over taal en lichaam gaat LIstEn&See, afgekort als lies (leugens), coproductie van Toneelgroep Oostpool en dansgezelschap Ward/waRD. Over de misleiding van de een en de eerlijkheid van de ander. Regisseur Marcus Azzini en choreograaf Ann Van den Broek willen theater en dans echt integreren, met wisselend resultaat.

De voorstelling begint spannend genoeg. Vier acteurs en vijf dansers sprinten over het toneel. Ze botsen op elkaar, buitelen over elkaar, scheren rakelings langs de een, missen de ander maar net. Als het tot een ontmoeting komt, is die telkens van primaire aard: er wordt gevochten, gedood of geneukt. De spelers hijgen en schreeuwen. Dit openingsdeel is energiek en wervelend, maar aan de lange kant, en op zeker moment gaat het inhoudelijk tegenstaan. In tegenstelling tot de taal is het lichaam ‘eerlijk’, aldus de promotietekst. Maar als dit deel het eerlijke lichaam wil belichten, geeft het wel een heel eenzijdig beeld. Hier heerst enkel haast en agressie, seks en dood. Hoe zit het met die andere functies van ons lichaam, met liefhebben, koesteren of verzorgen, met spelen of scheppen?

Als de performers uiteindelijk, half uitgekleed, met zwoegende borstkas zwijgend staan uit te hijgen, intussen ernstig de zaal inkijkend, komt ook de gezochte eerlijkheid in het geding: het ziet er geposeerd en ijdel uit, als iets wat betekenisvol moet lijken, maar enkel esthetisch is.

Helaas wordt het daarna niet beter. Ontwerper Theun Mosk vond een mooi toneelbeeld waarbij een deel van het plafond loskomt en door de spelers moet worden getorst. Steeds bevrijdt één iemand zich van die zwoegende arbeid om Engelstalige teksten van Hannah van Wieringen uit te spreken. Dat werkt niet: de meeste dansers zijn geen sterke tekstacteurs en bij de Nederlandse acteurs klinkt het Engels gekunsteld. Maar het grootste probleem is de knullige tekst: pseudopsychologisch proza uit een middelbareschoolmeisjesagenda. Nee, dan liever de zwijgend liegende lichamen – die zijn tenminste nog mooi.