Het succes van een mislukte leider

Nu er eindelijk een Belgische regering komt, vertrekt Yves Leterme, de premier die opeens weer populair werd toen zijn afscheid zeker was.

Belgium's outgoing Prime Minister Yves Leterme pictured during a plenary session of the Chamber at the federal parliament in Brussels on December 1, 2011. Political parties in Belgium, which has been without a government for 535 days, agreed Wednesday on the blueprint of a ruling coalition to be headed by French-speaking Socialist Elio Di Rupo. "There is a global agreement, on the reform of the state, socio-economic questions and a government platform," a source close to the negotiations told AFP. AFP PHOTO / BELGA - DIRK WAEM AFP

Belgen werden het afgelopen anderhalf jaar steeds cynischer over hun politici – die het maar niet voor elkaar kregen om een regering te vormen. Maar er was één politicus die niet mee leed onder de groeiende afkeer: de Vlaamse christen-democraat Yves Leterme (51). Gisteren zat hij als demissionair premier zijn laatste ministerraad voor, volgende week neemt de Franstalige socialist Elio Di Rupo het van hem over.

Meer dan vijfhonderd dagen lang bleef Leterme zeggen dat de politieke crisis een probleem was waar snel een eind aan moest komen, maar geen ramp. Er wás een regering en onder zijn leiding deed die wat nodig was voor België.

Dat het land daar op vertrouwde, bleek toen er even onzekerheid dreigde bij het nieuws in september dat Leterme een andere baan had gevonden: hij wordt ondervoorzitter van de OESO in Parijs. Leterme zei meteen dat hij premier zou blijven zo lang als dat nodig was.

Een affaire met een minnares voor wie Leterme een baan zou hebben willen regelen en waar Story afgelopen zomer over schreef, had volgens sommige analisten als gevolg dat hij nóg harder op zoek was gegaan naar een functie buiten de Belgische politiek. Maar Leterme werd er niet minder populair door.

Hij verzilverde zijn reputatie de afgelopen dagen bijna letterlijk door het succes van de ‘staatsbons’, Belgische staatsobligaties die het land minder afhankelijk maken van de internationale financiële markten. Leterme had de Belgen, die dik in hun spaargeld zitten, opgeroepen om de staatsbons te kopen.

In het Belgische parlement, waar Leterme deze week een heldenafscheid kreeg, zei hij dat er met de staatsbons al meer dan 3 miljard euro was opgehaald (de vorige uitgifte bracht zo’n 80 miljoen op).

Leterme was al eens eerder héél populair. Bij de verkiezingen van 2007 haalde hij bijna 800.000 voorkeurstemmen, in de verkiezingsdebatten had hij zijn liberale en sociaal-democratische tegenstanders onderuit gehaald door zinnen als „wie gelooft die mensen nog?”

Hij had ook gezegd dat er „vijf minuten politieke moed” nodig waren om oplossing te vinden voor het moeizame symbooldossier ‘Brussel-Halle-Vilvoorde’, over een tweetalig kiesdistrict dat België al tientallen jaren diep verdeelt. Veel kiezers geloofden dat Leterme die moed zou hebben. Maar het lukte hem niet om het probleem op te lossen. Hij deed onhandige uitspraken over Franstaligen en zong het Franse volkslied toen hem om het Belgische, de Brabançonne, was gevraagd. Hij raakte in moeilijkheden door een affaire met Fortis – de politiek zou de rechterlijke macht hebben beïnvloed, wat later niet waar bleek te zijn – en zijn regering viel in 2010 over Brussel-Halle-Vilvoorde. Volgens Bart De Wever van de Vlaams-nationalistische N-VA, waarmee de christen-democraten eerder nog een kartel hadden gevormd, was Leterme van een hero een zero geworden, van held tot niks.

Als demissionair premier viel de druk van hem af. Hij paste op de winkel: hij had vooral veel aandacht voor de Belgische economie en volgens mensen in zijn omgeving vond hij het heerlijk om met cijfers bezig te zijn. In Parijs kan hij daarmee doorgaan. Maar hij zei de afgelopen dagen al dat hij misschien nog eens terugkeert naar de Belgische politiek. „Zo heb ik het met mijn partijvoorzitter besproken.”