Geen pakjes met Sinterklaas

Maak eens zelf wat zelf gemaakt kan worden. Beleef een homemade sinterklaasavond met ontbijtkoek, ossenworst en wintersoep uit eigen keuken.

tekst Marjoleine de Vos beeld Holger Niehaus

Er is niet makkelijk een leuker feest te verzinnen dan Sinterklaas. Lekker geheimzinnig doen. Veel kleine pakjes, gekleurd papier, liedjes zingen en rijmen en dichten natuurlijk. Sint heeft heel lang moeten denken, welke soep hij eens zal schenken.

Daar is Sint meteen al in de keuken. O het gaat zo snel als je aan het rijmen slaat.

En wat doet Sint dan in de keuken? Pakjesavond houden soms? Lekker met flesjes in de weer, om sla te maken keer op keer? Blikken legen in de pan, ja de Sint kan er ook wat van.

Nee hè kinderen! Dat doet de Sint niet! Dat vindt Zwarte Piet ook niet goed. Huisgemaakt moet het zijn Sinterklaas, zegt Piet. Geen zakjes! Eén zak is genoeg, en dat is die van mij!

Ja december is heel leuk als je eens lekker infantiel wilt doen. Maar daar houden we nu weer mee op, en met een serieuze thuiskoksmuts op vallen we Zwarte Piet bij: geen pakjes en zakjes en blikjes en potjes op de sinterklaasavond. Nu ja, niet te veel. En buiten de sinterklaasavond ook niet. 5 december moet dit jaar anti-pakjesavond zijn, hebben een aantal culinair-journalisten bedacht. Daar zit wat in. In het algemeen is het wel aanbevelenswaardig om wat meer zelf te maken en wat minder uit een potje te eten. Zelfgemaakte verse spullen smaken vaak beter, al is het maar omdat veel er niet leuker of lekkerder op wordt als het lang bewaard moet worden. Thuis kun je de soep zo hartig maken als je zelf lekker vindt en ben je niet overgeleverd aan de opgehoogde smaak van menig pak of blik: veel zout, veel suiker, veel gemiddelde smaak. In fabriekskoekjes zitten vaak gevaarlijke ‘transvetten’, geharde vetten die de pest zijn voor de cholesterolhuishouding.

Maar nog los van alle gevaren: thuis koken is dikwijls smakelijker, gezonder en leuker om te doen dan het assembleren van verschillende pakjes en potjes.

Nu is het ook weer niet nodig om alle potjes en pakjes af te zweren. Iedereen heeft wel baat bij wat smiksum-smaksum uit flesjes en potjes: tomatenpuree, worcestershiresaus, kappertjes, zachte roomkaas, ik noem de eerste de beste dingen die me te binnen schieten waarvoor ik geregeld een pot/blik/fles of pak open en er is natuurlijk nog veel meer kant-en-klaars dat in aanmerking komt voor consumptie op allerlei momenten: bouillonblokjes, sojasaus, tomatenketchup, zoute stengels, ontbijtkoek, azijn, leverworst, wijn, pinda’s en pindakaas, toastjes, mosterd enz. Als je denkt aan wat je allemaal gebruikt en eet zonder er zelfs maar over te piekeren dat zelf te maken, dan is dat erg veel. Het ideaal van zelfvoorzienendheid, dat de laatste jaren geregeld de kop opsteekt, is echt heel, heel moeilijk te bereiken. Hoe kom je bijvoorbeeld aan olie? Eet je geen zuivel meer of ga je zelf een koe melken, boter karnen, kaas maken, yoghurt?

Korreltje zout

Al die dingen zijn wel leuk misschien, maar als je op dagelijkse basis in alles en alles helemaal zelf, of met een klein groepje, moest voorzien, dan kwam je nooit meer aan een sinterklaasgedicht toe.

Dus anti-pakjesavond moet met een korreltje zout genomen worden.

Wie wel een mooi voorbeeld is van iemand die zelf maakt wat zelf gemaakt kan worden, zonder daar hysterisch in te zijn, is Yvette van Boven. Haar kookboek Home Made, was vorig jaar een geweldige hit en nu heeft ze een vervolg gemaakt; Home Made Winter (uitg. Fontaine, 24,95 euro). Daarmee sla je diverse vliegen in één klap: het is een leuk sinterklaascadeau en je kunt meteen aan de slag voor de anti-pakjesavond, want Yvette van Boven maakt echt erg veel zelf. Osseworst bijvoorbeeld.

Jaha. Nu u weer.

Toen ik dat las kreeg ik er enorme zin in. Worst maken is toch al zoiets leuks, maar osseworst, daar had ik zelfs nog nooit aan gedacht, dat je dat zelf zou kunnen doen. Maar nu ga ik het zeker een keertje proberen. Het is bespottelijk eenvoudig (als je tenminste een vleesmolen met worstopzetstukken bezit) en al zweer ik bij gerookte Amsterdamse osseworst, deze ongerookt zachte, in zo’n plastic kunstdarm, lijkt me ook erg lekker. Zeker als je hem zelf gemaakt zou hebben. Ik zie het helemaal voor me: met mosterd en een borreltje, in de kamer klinkt ‘Dancing cheek to cheek’, aan de tafel zit ik met mijn osseworst en mijn rijmwoordenboek te dichten. ‘Van worst/ krijg je dorst/ ook de Sint/ die een borrel heel lekker vindt’.

En haar ontbijtkoek maakt ze ook zelf, Yvette van Boven. Als je het recept ziet vraag je je af waarom je dat niet eigenlijk ook doet. Ontbijtkoek bakken is namelijk supermakkelijk. En als je hem zelf maakt kun je ook meteen in het beslag een cadeautje verstoppen voor de surprise. Het moet, als je het mee bakt, wel een cadeautje zijn dat tegen warmte kan. Geen grapje van chocolade…

Bijna niets is heel ingewikkeld om zelf te maken. Maar ook iets eenvoudigs kost tijd. En heel veel eenvoudige dingen allemaal zelf maken kost heel veel tijd. Zo is het nu eenmaal. Soms sta je versteld van hoe lang je bezig bent geweest met dingen die zo simpel leken. Laatst bakte ik een appeltaart met maanzaad en een brood dat als karnemelkbrood gedacht was (maar ik bleek de karnemelk vergeten dus toen heb ik maar met yoghurt en water gewerkt, ongetwijfeld heel anders, maar ook heel lekker). Het brood was bedoeld voor bij een voorafje van warm gerookte mosselen en zalm met mierikswortelcrème en bietensalade, de appeltaart als toetje na de varkensbuik. Niets ervan leek erg veel werk. Maar al met al bleek ik later, inclusief de pruimen in siroop en gezouten gekruide komkommer voor bij het vlees, uren en uren bezig te zijn geweest. Gewoon krankzinnig.

Dus de mensen die toch een brood gaan kopen in plaats van dat zeer gemakkelijke, woest aantrekkelijke brood van Yvette van Boven te maken (’t is bijna een dikke pannenkoek, je bakt het in de pan) en die een potje jam kopen in plaats van die homemade kweeperenjam met kardemom en steranijs, die begrijp ik wel. Maar ze missen zo veel.

En als je eenmaal zelf in de weer gaat, dan combineer je heel makkelijk een bijgerecht met weer een nieuw hoofdgerecht of andersom, en dan wordt het aldoor maar leuker en feestelijker. En hoe meer je zelf maakt, hoe meer je ook kúnt maken, zo is het nu eenmaal. Dus hup, aan de slag. De hele winter door, te beginnen op sinterklaasavond.

Zie op weblog Honger & Dorst hoe Cees Holtkamp, auteur van De banketbakker, met zijn kleindochter marsepein maakt, via nrch.nl/ub.