'Ze zijn uit op een genocide'

De eerste uitslagen van de Egyptische verkiezingen doen Israël het ergste vrezen. „Als Moslimbroeders winnen, is Egypte geen democratie”, aldus een oud-diplomaat.

De plek van de Israëlische ambassade in Kairo, op de westelijke oever van de Nijl, heeft hij nog uitgezocht, vertelt Zvi Mazel. Dat was in 1979, de vrede met Egypte was net getekend en Mazel hielp als Israëlische diplomaat kwartier maken in Kairo. In 1996 kwam hij er terug als ambassadeur.

Behalve zijn markante kop – hoge jukbeenderen, rode haren – onthouden Israëliërs vooral zijn optreden in een museum in Stockholm, waar hij in 2004 als ambassadeur in Zweden eigenhandig een kunstwerk beschadigde omdat het Palestijnse zelfmoordaanslagen op Israëliërs zou verheerlijken en zou oproepen tot genocide (hetgeen de kunstenaar ontkent).

Met dezelfde overgave volgt Zvi Mazel tegenwoordig (72 jaar en met pensioen) weer Egypte, nu voor een Israëlische denktank. De aanval van een woedende menigte op de Israëlische ambassade in Kairo in september, waarop het personeel Egypte ontvluchtte, deed hem publiekelijk briesen.

Mazel vertolkt naar eigen zeggen zowel de zienswijze van de Israëlische regering als de mening van de man in de straat. „Want als het gaat om buitenlands beleid en veiligheid zijn we allemaal Israëliërs.” Dat wil volgens Mazel zeggen: „zeer wantrouwig”.

Hoe interpreteert u de eerste uitslagen van de Egyptische verkiezingen?

„De Moslimbroeders zijn duidelijk de sterkste partij. Zij willen Egypte inrichten naar islamitische wetten. Je zou zeggen: dat moeten de Egyptenaren zelf weten. Maar het probleem is dat de Moslimbroeders zeer antisemitisch zijn. Zij hebben met hun geschriften het denken van veel moslims zo veranderd dat wij joden symbool zijn geworden van het kwaad, net als vroeger in Europa. Regelmatig roepen de Moslimbroeders op tot het doden van joden. Ze zijn uit op een genocide.”

Hebben de Moslimbroeders, eenmaal aan de macht, niet iets anders aan hun hoofd?

„Natuurlijk. Ze moeten eerst de economie verbeteren. Er moeten banen komen. Ze moeten zorgen dat er genoeg eten is voor ruim 80 miljoen Egyptenaren. Maar een leider van de Moslimbroeders zei laatst tegen de Amerikaanse tv-zender CNN: ‘we houden één oog gericht op de revolutie en één oog op jullie’. En met ‘jullie’ bedoelen ze ons. Vergeet ook niet dat in Marokko en Tunesië net ook afsplitsingen van de Moslimbroeders aan de macht zijn gekomen. Dat maakt de Moslimbroeders in Egypte zelfverzekerd. Samen vormen ze een islamitisch front tegen Israël. Dat maakt ons bang.”

Houdt Israël serieus rekening met een oorlog met Egypte?

„Als Egypte het vredesverdrag opzegt, betekent dat waarschijnlijk oorlog. En als Egypte ongecoördineerd met troepen de Sinaï-woestijn binnentrekt, moet Israël wel reageren. Dan kan er een vreemde dynamiek ontstaan.

„Maar de kans op oorlog is klein. We hebben geen conflict met Egypte. We hebben sinds 1979 een uitstekende relatie met het leger. En we betalen Egypte jaarlijks honderden miljoenen dollars voor gas, geld dat ze hard nodig hebben. Bovendien denken wij dat Egypte niet klaar is voor oorlog. Als ze een oorlog beginnen, winnen wij die. Het zou vreselijk aflopen met Egypte.

„Maar denken de Moslimbroeders net zo rationeel als wij? Dat is de grote vraag die nu in Israël leeft. We weten het niet. Aangezien Egyptenaren van nature irrationale mensen zijn, is alles mogelijk.”

Zijn die anti-Israëlische teksten niet pure verkiezingspropaganda van de Moslimbroeders?

„Nee. Het is deel van hun ideologie. Maar het is waar dat oproepen om joden te doden onder de Egyptische bevolking in goede aarde vallen. Want zij leren op school dat joden slechte mensen zijn en dat het land van Israël de Arabieren toebehoort. En wie niet kan lezen, heeft van de Moslimbroeders wel een cassettebandje gekregen dat de haat tegen joden stimuleert.”

Wat doet Israël om zijn imago te verbeteren?

„Via de satelliet zijn honderden Arabische zenders te ontvangen die kwaad spreken over joden. Op internet zijn er miljoenen websites tegen ons. Daar kunnen we niks tegen doen. Het probleem is dat de politiek leiders van Egypte nooit hebben geprobeerd het volk te overtuigen van het belang van goede betrekkingen met Israël. Tussen onze regeringen waren de banden goed, warm zelfs. Maar dat sijpelde niet door naar beneden. Dat is ook de schuld van de Egyptische elite die, ook onder invloed van de Moslimbroeders, al in 1979 besloot Israël te boycotten. Het bleef dus bij een dialoog tussen diplomaten en dat spijt ons zeer. We delen ruim 200 kilometer grens. Daar zijn smokkelaars, terroristen. We moeten wel samenwerken. Je kunt niet het stof stoppen dat uit Egypte komt. Je kunt ook de Israëlische vliegen niet tegenhouden.”

Wat veranderde er voor Israël na de val van de Egyptische president Mubarak in februari?

„Eigenlijk niets. Onze samenwerking met het militaire bewind is prima. Israël zou graag zien dat het leger aan de macht blijft.”

Dus Israël, het land dat altijd pocht dat het de enige democratie is in het Midden-Oosten, gunt de Egyptenaren geen democratie?

„Het Egyptische volk is er niet op voorbereid. De revolutie heeft de mens niet veranderd. Een Egyptenaar slaat na een dag demonstreren nog steeds zijn vrouw.

„Als deze verkiezingen de Moslimbroeders in het zadel helpen, bewijst het dat democratie niet is doorgedrongen tot de Egyptische samenleving. Want de Moslimbroeders zullen een hiërarchische maatschappij creëren, waarin vrouwen worden onderdrukt en de mens ondergeschikt wordt gemaakt aan de wetten van Allah. Dat is geen democratie.”

    • Leonie van Nierop