Waar we nu staan is straks een moeras

Flevoland legt een natuurgebied aan. Tegen de zin van het kabinet. Staatsbosbeheer wil wel, maar mag eigenlijk niet.

Honderden vleugels zwabberen boven de weilanden langs een smalle strook natuur. „De ganzen en aalscholvers zijn er al”, zegt Martin Jansen. Hij is directeur van Het Flevo-landschap. De stichting wil de komende jaren samen met het Wereld Natuur Fonds en Staatsbosbeheer de tien kilometer lange passage tussen de Oostvaardersplassen en het Horsterwold verbreden en omvormen tot natuurgebied.

„Waar we nu staan, is straks een moeras”, zegt Jansen. „Maar het gaat om meer dan natuur, het gaat om de leefomgeving van Flevolanders.”

De aanleg van dit Oostvaarderswold is omstreden. Elf jaar geleden besloot het toenmalige kabinet de natuurgebieden in Nederland op enkele plaatsen met elkaar te verbinden. Anderhalf jaar later voegde Staatsbosbeheer de daad bij het woord. Tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Oostvaardersplassen vertelde de directie over het plan om een anderhalve kilometer brede, groene corridor aan te leggen tussen Almere en Zeewolde. Zodat bijvoorbeeld edelherten, wilde paarden en runderen heen en weer konden lopen naar de Veluwe en misschien nog verder naar de Gelderse Poort, het Duitse Reichswald. De nieuwe natuur moest ook bijdragen aan het woongenot in Almere en Lelystad.

De tijden zijn veranderd.

Het huidige kabinet bezuinigt niet alleen ruim 60 procent op natuurbeleid, maar schrapt ook de aanleg van de „robuuste verbindingszones”, zoals het Oostvaarderswold. Het Rijk steekt er geen geld meer in. Onlangs kreeg Staatsbosbeheer er in de Kamer zelfs van langs omdat het meewerkt aan dit Flevolandse plan.

Staatssecretaris Bleker (Natuur, CDA) heeft Staatsbosbeheer nu geschreven dat het zijn medewerking dient te staken aan het project, waarmee volgens Bleker „kostbare landbouwgrond” wordt verspild. „Het kan niet zo zijn dat het kabinet projecten schrapt en dat een uitvoeringsorganisatie er toch aan meewerkt”, aldus zijn woordvoerder.

Staatsbosbeheer heeft een gesprek aangevraagd. In afwachting daarvan „hebben we alle activiteiten rondom het Oostvaarderswold stopgezet”, schreef directeur Chris Kalden van Staatsbosbeheer terug.

Directeur Jansen van Het Flevo-landschap zou het „belachelijk” vinden als Staatsbosbeheer moet terugtreden. Veel kosten zijn al gemaakt. Van de benodigde 1.843 hectare boerengrond is de afgelopen jaren 1.150 hectare aangekocht. Ook is al afgesproken dat hier veel natuur moet komen als compensatie voor onder meer de aanleg van de Hanzelijn en de verbreding van de snelweg A6.

Er is veel belangstelling: van beleggers en recreatieve ondernemingen, van particulieren die natuur willen beheren, van bedrijven die energie willen maken uit biomassa.

De provincie Flevoland wil het project graag doorzetten. Jansen: „Ik begrijp best dat er moet worden bezuinigd. Maar deze maatregelen gaan verder. Dit kabinet heeft niet veel op met natuur. En de houding van Bleker kan ik niet verklaren. Kennelijk mist hij de essentie van dit initiatief van maatschappelijke partijen en de betekenis voor werk- en leefomgeving van mensen.”

Dat het Oostvaarderswold er tegen de zin van dit kabinet toch komt, heeft ook te maken met het Wereld Natuur Fonds. Dat stapte in het project omdat het nieuwe gebied in één klap een grote sprong voorwaarts betekent, in ecologisch opzicht. Directeur Johan van de Gronden: „Door deze verbinding ontstaat het grootste beschermde natuurgebied van Nederland, 15.000 hectare groot.”

Ook hij zegt niet te begrijpen waarom Staatsbosbeheer niet meer zou mogen meedoen. „Onzinnig”, zegt hij. „Dit project laat juist zien dat Staatsbosbeheer midden in de samenleving staat, en bereid is samen te werken. Het getuigt van de innovatie waar eerdere kabinetten om hebben gevraagd. Als ik Bleker was, zou ik dit plan zien als ondersteuning van zijn beleid. Hij kan zeggen: dat ik bezuinig op natuur, betekent niet dat de natuur verloren gaat, want ik mobiliseer maatschappelijke krachten om die te beschermen.”

Nu nog wandelt Martin Jansen over een honderd meter smalle strook, begrensd door vruchtbare akkers en kaarsrechte waterlopen. Vanaf komend jaar wordt er gewerkt aan een corridor met een breedte van één tot twee kilometer. Er worden negen ecoducten gebouwd. „Topnatuur” in de directe omgeving van „hoogstedelijke cultuur”. Bijzonder geschikt als recreatie voor de werkende stadsmens.

Het Flevo-landschap wil dat het Oostvaarderswold voor iedereen toegankelijk wordt. „Zodat het gebied van de mensen zelf wordt”, zegt Jansen. „Wij, natuurorganisaties, hebben ons de laatste jaren te veel gericht op die kleine groep natuurliefhebbers, en te weinig op het grote publiek.”

Het Oostvaarderswold moet en zal er komen. Met of zonder Staatsbosbeheer. Johan van de Gronden: „Als Bleker denkt dat hij dit project nog kan stoppen door Staatsbosbeheer terug te fluiten, dan heeft hij het mis.”

    • Arjen Schreuder