Slapen in een varkensstal

Een kaasmakerij, boerengolf en kinderopvang. Het agrarische bedrijf richt zich allang niet meer puur op de landbouw. Je kunt er er ook logeren – én meewerken. „Schaatsen op koeienvlaaien. Waar zie je dat nog?”

de kwakel vakantie op de boerderij foto nrc rien zilvold

Midden in de polder van De Kwakel, gemeente Uithoorn, staat een bord. ‘Hier begint uw vakantie’, valt er te lezen. In de wijde omgeving is niets anders te zien dan water en weiland. In de verte doemt een boerderij op. Op het Noord-Hollandse platteland geen gouden stranden, palmbomen of andere exotische taferelen. Een vakantie in het Groene Hart betekent vooral: handen uit de mouwen en helpen op de boerderij. Agrarische bedrijven ontwikkelen nevenactiviteiten om hun inkomsten te vergroten. Huis Ter Lucht bijvoorbeeld: eens een koeien- en varkenshouderij, nu deels agrarisch, deels vakantieboerderij.

Terwijl koe nummer 4203 met een dampende neus aan het oor van 2861 snuffelt en goedkeurend loeit, bereiden Marcel van der Sluis uit Eelderwolde en Steven Kok uit Utrecht zich op een zaterdagochtend in november in de koeienstal voor op hun eerste boerentaak. De overalls gaan aan en zelfs houten klompen zijn meegebracht van thuis.

Even later gaan de hekken open en rennen Marcel en Steven achter zo’n zeventig koeien aan in een poging hen richting de wei te begeleiden. „Wat was je functie ook alweer”, roept een van de toeschouwers Steven jolig toe terwijl het moment op foto en video wordt vastgelegd.

Marcel en Steven zijn geen boerenknechten, maar onderdeel van een groep scheikundestudenten die in 1987 aan de Vrije Universiteit hun opleiding begonnen. De studenten zijn inmiddels afgestudeerd en veelal werkzaam in de chemische sector. Voor hun jaarlijkse reünie zijn ze eind november met veertien personen samengekomen op de boerderij in De Kwakel. Ze slapen in de voormalige varkensstal.

„Twaalf jaar geleden heb ik deze boerderij overgenomen van mijn vader”, zegt boer en eigenaar Sieto Heemskerk. „Samen maakten we hier onder meer kaas. Toen hij 4,5 jaar geleden overleed, stapte mijn vrouw Ellen in het bedrijf. Zij zei meteen: ‘Dat kaasmaken is te arbeidsintensief, dat wil ik niet lang doen’. Dus is ze gaan zoeken naar alternatieve inkomstenbronnen.”

Boerderij Huis Ter Lucht was van oorsprong een varkenshouderij. De varkensstal stond echter al enige tijd leeg. „We hielden nog ongeveer tweehonderd varkens”, zegt eigenaar Heemskerk. „Maar om varkens rendabel te krijgen, moet je er minimaal tweeduizend houden.” De varkens gingen er dus uit. Om ruimte te maken voor nieuwe activiteiten. Allen de koeien en schapen bleven over.

De Groene Hart Logies waren net in opkomst, toen Heemskerk en zijn vrouw de sprong waagden [zie kader]. De logies lijken op het inmiddels beproefde concept van logeren bij de boer, maar dan luxer. Het idee is hetzelfde: vakantiegangers boeken een weekend, week of midweek op het platteland en helpen de boer – vrijblijvend – bij zijn werkzaamheden. De boerderijen bevinden zich meestal dichtbij grote steden in de Randstad.

Heemskerk: „Ellen was meteen enthousiast en wist ook mij daarin mee te krijgen. Via een Europees subsidiefonds werd 20 procent van onze eerste kosten betaald. Daarmee konden we aan de slag.”

Dus verrezen er zes thema-appartementen. Gasten kunnen verblijven in een landelijke, romantische of Hollandse woning. De ramen in de woonkamer kijken uit op het Noord-Hollandse platteland. Als de achterdeur opengaat kan de bezoeker zomaar een koe tegen het lijf lopen.

Heemskerk heeft al veel verschillende gasten langs zien komen. Van vriendengroepen en gezinnen tot Saoedische zakenmannen. Vooral veel Israëliërs maken via de logies kennis met het Hollandse platteland, vertelt hij. „In het eerste jaar kwam 80 procent van de tweeduizend bezoekers uit Israël. Inmiddels is dat percentage gedaald, tot 60 procent. Die grote belangstelling komt doordat Ellen zo actief is op internet.” De website van de Groene Hart Logies staat hoog aangeschreven bij een Israëlische variant van Zoover, de site waarop mensen vakanties beoordelen.

Ook het bedrijfsleven weet de boerderij van de familie Heemskerk te vinden als uitvalsoord. De voormalige hooiberg doet dienst als conferentiezaal voor vergaderingen en workshops. Vooral het verblijf van een groep IT’ers kan Heemskerk nog helder voor de geest halen. „Om drie uur ‘s nachts hoor ik ineens een gebrom opstijgen uit de schuur: brr...brrr... Dus ik naar buiten om te kijken. Wat bleek: had ik de sleutels van de tractor laten hangen, met als gevolg dat die jongens er op de trekker vandoor gingen. Toen heb ik ze dus wel even duidelijk gemaakt dat dat toch niet de bedoeling was.”

Ook de Saoedische zakenmannen zorgden voor de nodige hilariteit. „Zaten er ineens een stel van die tulbanden in de melkput”, lacht Heemskerk. „Heel beleefde mensen, overigens.”

Een van de voorwaarden om door de gemeente erkend te worden als recreatief verblijf is dat vijftig procent van het inkomen komt uit agrarische activiteiten. Een boerderij mag dus niet volledig overschakelen op de toerismefunctie. „Bij ons is de verdeling precies fifty-fifty ”, zegt Heemskerk. „De helft van onze inkomsten komt uit de verkoop van koeien en de melk die ze geven, de andere helft uit recreatieve activiteiten.”

Wat verder op de boerderij heeft Steven Kok inmiddels een riek ter hand genomen. IJverig schept hij in de stal het stro op voor de achtergebleven zwangere koeien. Zij mogen niet naar buiten. „Hé Steven, neem niet te veel hooi op je vork!” En: „Let je wel op de eerste koe? Die heeft nog niets gehad!” klinkt het kritisch vanaf de kant. Mochten de zwangere koeien dit weekend bevallen, dan mogen de gasten daarbij aanwezig zijn. Want ook dat is het motto van Groene Hart Logies: niets moet, maar als de gasten het willen, wordt het hele boerenbedrijf zichtbaar.

„Prachtig dit, zo dichtbij de natuur”, zegt Marcel van der Sluis. „Op klompen over de boerderij; schaatsen op koeienvlaaien. Waar zie je dat nog?”

Jorg Leijten

    • Jorg Leijten