ING had in de crisis last van 'de markt'

Het kan snel gaan in de financiële wereld. In augustus 2008 keerde ING nog dividend uit, amper een maand later moest de staat de bank redden.

NOVUM36:HOMMEN BIJ COMMISSIE DE WIT:DEN HAAG;01DEC2011-Donderdag ging de Parlementaire Enquete Financieel Stelsel verder met openbare verhoren. De commissie onderzoekt de crisismaatregelen van het kabinet in 2008 en 2009. Foto: Jan Hommen, CEO ING Groep.Novum/bm/str.Bart Maat Novum BART MAAT

De markt. Altijd maar weer de markt waar je als beursgenoteerde bank rekening mee moet houden. En goed doe je het bijna nooit.

Neem ING, de grootste bank van Nederland. In augustus 2008 keerde de bank een interim-dividend van 1,5 miljard euro uit aan de aandeelhouders. Een moeilijke keuze, zei ING-topman Jan Hommen gisteren bij de parlementaire enquêtecommissie-De Wit.

De bank had het geld namelijk prima zelf kunnen gebruiken om de kapitaalspositie op orde te houden. Maar ja, de markt, hè. Die had het niet uitkeren van het geld volgens Hommen als een zwaktebod gezien. De markt zou denken dat er wat bij ING aan de hand was. „En dan konden we problemen krijgen.” En nu? „Achteraf was het niet zo’n goede keus.”

Twee maanden later kreeg ING van de staat een kapitaalinjectie van 10 miljard euro. Terwijl de kapitalisatie van ING volgens Hommen nog gewoon aan de criteria voldeed. Nee, ING had volgens hem eigenlijk geen kapitaal nodig. „Maar de markt eiste eigenlijk dat we iets gingen doen.” Want veel banken in Europa hadden daarvoor al kapitaalinjecties gehad van hun overheid, waardoor hun kapitalisatie hoger was dan die van ING. En dus gingen beleggers aandelen ING dumpen.

ING zag wel een ander probleem. Dat was in het derde kwartaal van 2008 ineens ontstaan. In september was de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers failliet gegaan, onder meer door problemen met hun beleggingen in hypotheken. Ineens keken de financiële markten en kredietbeoordelaars heel anders naar deze beleggingen. Dus werd de waarde de Amerikaanse portefeuille met Alt-a-hypotheken die ING in bezit had, ook veel lager ingeschat. Dat bracht de bank zó in de problemen, dat er eind 2008 opnieuw bij de staat werd aangeklopt. Begin 2009 nam de staat 80 procent van het economisch eigendom van de portefeuille over.

Hommen herhaalde over deze operatie wat andere ING-getuigen ook al hadden gezegd: dat ING eigenlijk de eerste keer al wilde dat de staat het probleem met de Alt-a-portefeuille – die voor zo’n 30 miljard in de boeken stond – zou oplossen. Maar dat wilden ze op het ministerie van Financiën toen niet, zei Hommen. „Ze wilden alleen praten over kapitaal.” Maar na die kapitaalinjectie had Hommen naar eigen zeggen al het vermoeden dat ze „nog niet klaar waren”.

Overigens zei voormalig topambtenaar van Financiën Bernard ter Haar gistermiddag in zijn verhoor dat Hommen even eerder niet de hele waarheid had verteld. ING had volgens Ter Haar namelijk in oktober 2008 aangeklopt bij de staat voor hulp bij de Alt-a-portefeuille én voor extra bufferkapitaal.

Ook bij De Nederlandsche Bank (DNB) dachten ze in oktober 2008 dat ING met alleen een kapitaalinjectie er niet bovenop zou komen. Dat verklaarde voormalig DNB-directeur Henk Brouwer gisterochtend. Hij hoopte dat het met de 10 miljard euro goed zou gaan, maar hij had „een donkerbruin vermoeden” dat de Alt-a-portefeuille van ING nog problemen zou geven.

Ook reageerde Brouwer op de geheime wet die Financiën begin 2009 had voorbereid om ING in één klap te nationaliseren. Begin deze week onthulde voormalig topambtenaar van Financiën Ronald Gerritse voor de commissie deze plannen. Een „horrorscenario”, zei Brouwer er over. ING was zó groot, met een balanstotaal van bijna 1.400 miljard euro. „Heel complex. Heel riskant.”

Zo snel kan dus gaan in de financiële wereld. Aan het begin van zijn verhoor gisteren vertelde Hommen hoe ING in de zomer van 2008 nog gekeken had of ze de Nederlandse onderdelen van het in problemen geraakte Fortis kon overnemen.

En toen werd in het laatste weekeind van september de voorzitter van Fortis gefotografeerd met een papier onder zijn arm, leesbaar. ‘Verkoop ABN’, stond er op. Bedrag? 10 miljard euro. Volgens Hommen dacht iedereen aan ING, want het was duidelijk zij naar de overname keek.

Die maandag vloog de koers van ING naar beneden. De bank liet ’s avonds snel weten dat er geen sprake was van een overname van de ABN-delen. Waarom ING ineens afzag van de overname? Hommen: „De markt gaf aan dat ze het niet zag zitten.”

Een paar weken later kreeg ING zelf de kapitaalinjectie van de staat.

    • Tom Kreling