Frankrijk moet Duitser worden

Frankrijk heeft alleen maar toekomst in een Europees kader, zegt president Sarkozy. Critici vinden dat hij te gemakkelijk de strenge Duitse regels aanvaardt. „Dit is uitverkoop.”

People walk on the Champs Elysee avenue on the first day of the Christmas lights on November 23, 2010 in Paris. Paris Mayor Bertrand Delanoe and French actress Audrey Tautou switch on the lights earlier today. AFP PHOTO FRED DUFOUR AFP

Meer nog dan een discours over de toekomst van de Europese Unie was de toespraak die de Franse president Nicolas Sarkozy gisteren hield in Toulon het startschot van de campagne die moet uitmonden in zijn herverkiezing in mei 2012. Met kritiek op socialisten, ecologisten, anti-Europese nationalisten en anti-mondialisten was de boodschap voor de vijfduizend toehoorders duidelijk: volgend jaar is de keuze die tussen Sarkozy en de chaos.

Sarkozy heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij Frankrijk, en vooral de economie, wil hervormen naar Duits model. Met de schuldencrisis zijn die hervormingen alleen maar urgenter geworden, volgens de president. De afgelopen maanden had Sarkozy wekelijks contact met de Duitse bondskanselier Angela Merkel, en de afgelopen weken is er zelfs dagelijks telefonisch contact. Merkel had de rede van Sarkozy zelfs op voorhand mogen inkijken.

Voor zijn toenadering tot Duitsland, of ‘convergentie’ zoals Sarkozy het bestempelt, moet hij veel binnenlandse weerstand overwinnen, ook binnen zijn eigen partij. Premier François Fillon was in 2005 nog een van de tegenstanders van een Europese grondwet, die door de Fransen in een referendum werd weggestemd. Veel Fransen zijn als de dood voor het afstaan van soevereiniteit en de creatie van een federaal Europa.

Voor de Franse president is het dus spitsroeden lopen met zijn pro-Europese discours, maar tegelijk weet hij dat door de wankele Franse financiële situatie concessies aan de economisch sterkere Duitsers onvermijdelijk zijn. Voor Sarkozy kan Frankrijk alleen meester blijven van zijn eigen toekomst binnen een Europees verhaal, in nauwe samenwerking met Berlijn.

Analisten zagen, ondanks gebrek aan concrete voorstellen, in zijn speech gisteren de eerste aanwijzingen dat Sarkozy bereid is grote concessies te doen aan Merkel en af te stappen van zijn idee dat Europa geregeerd moet worden door de verschillende regeringsleiders, het model dat al jarenlang wordt verdedigd door de Fransen. Sarkozy lijkt bereid om de strengere Duitse regels te aanvaarden, in ruil voor de gevraagde solidariteit. Maandag komt de bondskanselier in Parijs op bezoek om de Frans-Duitse voorstellen uit te werken, in aanloop naar alweer een Europese top, volgende vrijdag in Brussel.

Vooral de linkse oppositie, maar ook het rechts-nationalistische Front National, heeft felle kritiek op de toenadering tot Duitsland. Sarkozy houdt uitverkoop, vinden ze. Arnaud Montebourg, die de linkerflank van de Parti Socialiste vertegenwoordigt en met zijn project van demondialisering opvallend goed scoorde tijdens de voorverkiezingen van die partij, hekelde het ‘oprukkende Pruisisch-Duitse nationalisme’ binnen Europa en vergeleek Merkel zelfs met Otto von Bismarck, winnaar van de Franse-Duitse oorlog in 1871. Partijgenoten distantieerden zich van de uitspraak, maar de toon was wel gezet.

Sarkozy opende gisteren de tegenaanval, niet alleen door wél voor meer convergentie met Duitsland te pleiten, maar ook door socialistische voorstellen aan te vallen. De pensioenleeftijd van 60 jaar (ondertussen door Sarkozy opgetrokken tot 62) en de 35-urige werkweek, het grote project van Martine Aubry, werden door Sarkozy omschreven als zware fouten waar Frankrijk nog altijd de prijs voor betaalt. Het socialistisch-groene voorstel om (naar Duits voorbeeld) het belang van kernenergie af te bouwen, deed hij af als gevaarlijk voor de economie en een gevaar voor de soevereiniteit van het land.

Want die soevereiniteit, daar wordt niet aan getornd, verzekerde de president. Zo pleitte hij ook voor meer regels om de Europese economie te beschermen, voor herziening van het Schengen-akkoord, en tegen legalisering van illegale immigranten. Woorden om de kiezers op zijn rechterflank, die gevoelig zijn voor het anti-Europese discours van Marine Le Pen, tevreden te houden.

Martine Aubry, partijleider van de PS, meent dat Sarkozy goedkope excuses zoekt en de schuld almaar aan anderen geeft, zoals haar eigen partij, of de buurlanden die nog veel grotere schulden hebben opgebouwd dan Frankrijk en daardoor de euro in gevaar hebben gebracht. Aubry zag er de aankondiging in van drastische besparingen als Sarkozy in mei 2012 opnieuw gekozen zou worden.

Ook Le Pen, die pleit voor afschaffing van de euro, kreeg een boodschap te horen: afschaffen van de euro betekent niet alleen het einde van de Europese Unie (wat Le Pen niet eens zo erg zou vinden) maar ook een verdubbeling van de Franse staatsschuld. Le Pen voelde zich niet echt aangesproken. Voor haar leidt Sarkozy Frankrijk naar de Europese slachtbank.

    • Dirk Vandenberghe